2026 жылдың 1 шілдесінен бастап Қазақстанда жаңа Конституция күшіне енді. Ондағы орыс тіліндегі мәтінде ұлттық валюта «теңге» деп көрсетілген. Осыған байланысты ресми құжаттарда, БАҚ-та және күнделікті қарым-қатынаста валютаны қалай жазу керек деген сұрақтар туындады, деп хабарлайды infohub.kz.
Бұған дейін ондаған жылдар бойы ресми орыс тілді құжаттарда «тенге» деп жазылып келген. Мұнда ақша реформасы немесе валютаны ауыстыру туралы емес, тек жаңа Конституцияға сәйкес сөздің ресми жазылуы өзгеріп отыр.
Әділет министрлігінің хабарлауынша, 1 шілдеден кейін мемлекеттік органдар Конституцияда бекітілген терминологияны қолдануы тиіс. Бұрын қабылданған құжаттар мен шарттарда «тенге» деп жазылған болса, олардың заңды күші сақталады және қайта өңдеудің қажеті жоқ.
Ұлттық банк өзінің нормативтік құжаттарын жаңа Конституцияға сәйкестендіретінін растады. Өзгерістер, атап айтқанда, төлем құжаттарының нысандарына әсер етеді. Реттеуші баспасөз релиздері мен ресми хабарламаларда «теңге» деп жазатын болады. Ұлттық банкте атап өткендей, бұл өзгерістер тек редакциялық сипатта және төлем жүйелеріне, аударымдарға немесе банктердің жұмысына еш әсер етпейді.
Алайда мемлекеттік органдар ғана емес, БАҚ, мектептер мен жоғары оқу орындары, оқулық авторлары, жеке компаниялар, жарнама берушілер және қарапайым азаматтар ұлттық валюта атауын қалай жазу керек деген сұрақ әлі ашық күйінде қалып отыр.
Ғылым және жоғары білім министрлігінің Тіл саясаты комитеті Конституцияның ең жоғары заң күшіне ие екенін және Қазақстанның бүкіл аумағында тікелей қолданылатынын атап өтті. «Осыған байланысты Қазақстан аумағындағы барлық мәтіндерде «теңге» сөзі Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес жазылуы тиіс», – делінген комитеттің редакцияның ресми сұрауына берген жауабында. Осылайша, бұл түсіндірме алғаш рет тек мемлекеттік құжаттарға ғана емес, жалпы барлық мәтіндерге қатысты екендігі айтылды.
Ақша сомаларын «теңге», «тенге», «тг» қысқартуы немесе ұлттық валюта символы ₸ арқылы жазу мәселесі әзірге ашық күйінде қалуда. Ғылым министрлігі қазір мемлекеттік органдар нормативтік құқықтық актілерді жаңа Конституцияға сәйкестендіріп жатқанын, содан кейін бұл мәселе бөлек қаралатынын хабарлады. Нақты ережелер әлі жоқ.
Ұлттық валюта атауының жазылуына қатысты алғашқы елеулі түзету Салық кодексінде пайда болды. 1 шілдеден бастап құжатта «тенге» деген жазу «теңге» деп ауыстырылады, соның ішінде орыс тіліндегі мәтінде де. Бұл заңнаманы жаңа конституциялық модельге сәйкестендіруге байланысты терминологиялық түзету.