Жиырма жыл ішінде Қазақстанның бір тұрғынының айлық орташа ақшалай шығыны шамамен 9,5 есе өсті: 2006 жылы бір адамға жылына орта есеппен 151 221 теңге (айына шамамен 12,6 мың теңге) болса, 2026 жылдың екінші тоқсанында үш айға бір адамға 358 584 теңгеге, яғни айына 119 528 теңгеге жетті. Бұл туралы Freedom Life өмірді сақтандыру компаниясының талдаушылары хабарлайды, деп жазады infohub.kz сайты.

Осы жылдар ішінде елдегі өмір құны айтарлықтай өзгерді: азық-түлік, тұрмыстық тауарлар, киім мен техника қымбаттап, бұл азаматтардың ақшалай шығынына да әсер етті. Талдаушылар атап өткендей, бұл жерде бүкіл үй шаруашылығы емес, бір адамға шаққандағы шығыс туралы айтылып отыр: жалақы бір жұмысшыға есептеледі, ал шығыс үй шаруашылығының әр мүшесіне, оның ішінде балалар мен жұмыс істемейтіндерге де қатысты.

Халықтың шығыс құрылымы да өзгерді. 2006 жылы азаматтар шығысының 39,2%-ы азық-түлікке жұмсалса, тағы 30,4%-ын азық-түлік емес тауарлар, 24,5%-ын ақылы қызметтер алып жатты. 2026 жылдың екінші тоқсанында азық-түлікке кететін шығыс үлесі 50,5%-ға өсті, ақылы қызметтерге 20,7%, азық-түлік емес тауарларға 19,5% тиесілі болды.

Ақшалай мәнде үш айға бір адамға шаққандағы орташа 358,6 мың теңге шығыстың шамамен 181,1 мың теңгесі азық-түлікке жұмсалды. Ақылы қызметтерге 74,2 мың теңге, азық-түлік емес тауарларға 69,9 мың теңге, кредиттер мен қарыздарды өтеуге 26,2 мың теңге кетті.

Жиырма жылдағы өзгерістер ауқымын бағалау үшін талдаушылар жекелеген тауарлардың 2006 және 2026 жылдардағы құнын салыстырды. Осы уақыт ішінде сиыр еті 9 есе қымбаттады — килосы 422 теңгеден 3 810 теңгеге дейін, өсімдік майы 5,6 есе (литрі 163 теңгеден 906 теңгеге), жұмыртқа 4,2 есе (ондығы 142 теңгеден 593 теңгеге), ал бірінші сортты бидай ұнынан жасалған нан 4,5 есе (килосы 51 теңгеден 230 теңгеге) қымбаттады.

Азық-түлік емес тауарлардың ішінде кір сабын (200 г) 13,5 есе қымбаттады — 31 теңгеден 420 теңгеге, теледидар 8 есе (35 000 теңгеден 280 000 теңгеге), тоңазытқыш 7,3 есе (48 000 теңгеден 350 000 теңгеге), жейде 5,1 есе (1 965 теңгеден 9 990 теңгеге), шалбар 4,7 есе (3 421 теңгеден 16 000 теңгеге) өсті. Ең аз өсімді АИ-92 бензині көрсетті: қазір оның литрі 2006 жылмен салыстырғанда 2,8–3,4 есе қымбат — 73–88 теңгенің орнына 247 теңге.

Қымбаттау басқа да азық-түлік емес тауарларға қатысты болды: 20 жылда киім, тұрмыстық химия, техника мен электрониканың құны өсті. Алайда кейбір тауар санаттарының бағасын тікелей салыстыру әрдайым дұрыс бола бермейді: мысалы, қазіргі техника технологиялық және функционалдық тұрғыдан ескісінен өзгеше, сондықтан баға айырмашылығы тек инфляцияға байланысты емес. Соған қарамастан жалпы сандар соңғы 20 жылда Қазақстанда өмір құны қаншалықты айтарлықтай өскенін көрсетеді.