Мемлекеттік кірістер комитеті Smart Data Finance жүйесін енгізу арқылы қазақстандықтардың қаржылық операцияларын бақылауды күшейтті. Алайда, Qazaq Expert Club салық кеңесшісі Раушан Тасшоинованың айтуынша, әрбір мобильді аударым күдік тудыра бермейді, деп хабарлайды infohub.kz.
Smart Data Finance іске қосылғаннан кейін көптеген қазақстандық салық қызметі әрбір аударымды бақылайды деп алаңдады. Тасшоинова жүйе бақылау мүмкіндіктерін шынымен кеңейткенін түсіндірді. Бұл Big Data қоймасы 74 дереккөзді, соның ішінде барлық банктер мен мемлекеттік органдардың деректерін біріктіреді. Онда жылжымайтын мүлік, көлік, жер учаскелері, үлестер, бағалы қағаздар, халықаралық мәмілелер, мобильді аударымдар және басқа операциялар туралы мәліметтер жинақталады. Осылайша, әрбір жеке және заңды тұлғаға цифрлық досье қалыптасады.
Жүйе ай сайын шамамен 500 аналитикалық есеп дайындайды. Алайда ол салық салмайды және жауапкершілікке тартпайды, тек тексеруді қажет ететін операцияларды анықтайды.
Сарапшы картаға аударым тауар немесе қызмет ақысы, қарызды қайтару, сыйлық немесе кіріс болып табылмайтын басқа да операциялар болуы мүмкін екенін атап өтті. «Сұрақтар тек ірі сомаларға ғана емес туындауы мүмкін. Егер ақша жүйелі түрде көптеген әртүрлі адамдардан түсіп, операциялардың сипаты кәсіпкерлік қызметке ұқсаса, ондай операциялар жекелеген аударымдардың мөлшеріне қарамастан салық органдарының назарына ілігуі мүмкін», – деп атап өтті Раушан Тасшоинова.
Сондай-ақ, егер адам салық органдарына есеп бермесе, қызметтер немесе тауарлар үшін аударымдар күдікке ілігеді. Оған қоса, ресми кірістер мен шығыстар арасындағы алшақтық, яғни минималды кіріс кезінде айтарлықтай шығындар байқалса, бұл да назар аударады.
Тасшоинова көптеген үйреншікті жағдайлар салық бұзушылық болып табылмайтынын атап өтті. «Барлық осы жағдайларда ақшаның түсуінің өзі салық төлеу міндеттемесін туындатпайды. Алайда сұрақтар туындаған кезде ақшаның шығу тегін растай алу маңызды», – деп атап өтті сарапшы.
Сұрақтарды болдырмау үшін салық кеңесшісі түсімдердің көзін растайтын құжаттарды алдын ала сақтауға кеңес береді: шарттар, қолхаттар, банк үзінділері, мүлікті сату құжаттары. Оларды жылдар өткен соң қалпына келтіргеннен гөрі алдын ала сақтау әлдеқайда оңай. Егер хабарлама келсе, түсініктемелер мен растайтын құжаттарды ұсыну қажет.
Еске сала кетейік, наурыз айында Қазақстанда әрбір азамат туралы ақпарат жинайтын Smart Data Finance жүйесі іске қосылды. Қаржы вице-министрі Әсет Тұрсынов жүйе өзін жақсы көрсетсе, қазақстандықтарға салық декларациясын тапсырудың қажеті болмайтынын мәлімдеді.