Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстандағы цифрландырудың келесі кезеңін белгіледі: смартфон тек байланыс немесе ойын-сауық құралы емес, қызмет алу, бизнес жүргізу және табыс табу құралы ретінде қабылдануы тиіс, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Осылайша, республика мемлекеттік қызметтерді цифрландырудан күрделірек кезеңге – технологияларды экономикада және күнделікті өмірде практикалық қолдануға көшуде.
Смартфон банктік операцияларға, мемлекеттік сервистерге, электронды саудаға, білімге және кәсіпкерлік қызметке қол жеткізу нүктесіне айналады. Демек, цифрлық экономика тек жаңа платформалар мен қосымшаларды ғана емес, сонымен қатар адам осы ортаға кіретін құрылғыларға деген сенімді қажет етеді.
Дәл осы логикаға Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан мобильді құрылғыларды IMEI-коды бойынша верификациялау жобасы сәйкес келеді. Бұл цифрландырудың азаматтар мен бизнес мүддесіне жұмыс істеуіне бағытталған мемлекеттік саясатпен үндеседі.
Верификация – бұл телефонның техникалық тексеруі ғана емес, бұл мобильді техниканың ашық нарығын қалыптастыру құралдарының бірі: заңсыз әкелінген құрылғылардың айналымын қысқарту, қате және қайталанған IMEI-кодтарды, сондай-ақ халықаралық қара тізімдерге енгізілген телефондарды анықтау.
Адал бизнес үшін жоба бәсекелестіктің тең жағдайларын білдіреді. Құрылғыларды ресми импорттайтын, салық және кедендік міндеттемелерді орындайтын және сатып алушыларға кепілдік беретін компаниялар тек баға айырмашылығы есебінен ашық емес жеткізу арналарымен бәсекелеспеуі керек. Сондықтан верификацияның тек технологиялық ғана емес, экономикалық маңызы да зор.
Кем емес маңызды нәтиже – тұтынушылық мінез-құлықтың өзгеруі. Дамыған нарықта сатып алушы смартфонның бағасын, сипаттамаларын және сыртқы түрін ғана емес, оның құқықтық және техникалық мәртебесін де бағалайды. Төлем алдында IMEI тексеру кепілдік шарттарын зерделеу немесе фискалдық чек алу сияқты әдеттегі процедураға айналуы керек.
Нарықтың ірі қатысушылары мұндай тексеруді өздерінің цифрлық инфрақұрылымына енгізіп жатыр. Атап айтқанда, Freedom Mobile Freedom SuperApp-та «Сатып алу алдында IMEI тексеру» сервисін дамытуда, ол құрылғының мәртебесін алдын ала білуге мүмкіндік береді. Осылайша, верификация клиенттік жолдың бөлігіне айналады: сатып алушы смартфонды төлем алдында тексере алады, ал сатушы оның белгіленген талаптарға сәйкестігін растай алады.
Верификациядан өтпеген бұрын сатып алынған құрылғылар үшін Freedom Mobile Trade-in механизмін де ұсынады. Бұл бизнестің жаңа талаптарды орындап қана қоймай, тұтынушыға түсінікті практикалық шешімдер жасай алатынын көрсетеді.
Енді сатып алушы сатушыдан IMEI-кодты алдын ала сұрап, құрылғының мәртебесін тексере алады. Мұндай тәсіл сәтсіз сатып алу қаупін азайтады және жауапты мінез-құлық үлгісін қалыптастырады: алдымен тауардың сенімділігі мен заңдылығына көз жеткізу, содан кейін төлем туралы шешім қабылдау.
Егер верификацияның жоқтығы сатып алғаннан кейін анықталса, сатып алушы тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңнамада белгіленген тәртіппен құрылғыны ауыстыруды немесе ақшаны қайтаруды талап етіп, сатушыға жүгіне алады.
Цифрлық мемлекет тек қолжетімді онлайн-сервистердің санымен анықталмайды. Оның жетілуі бүкіл ортаның – цифрлық платформадан бастап пайдаланушының қолындағы құрылғыға дейін қаншалықты сенімді екендігінен көрінеді. Егер смартфон бизнес құралына, қызмет алу және табыс табу құралына айналса, ол заңды, тексерілген және қауіпсіз болуы керек.
Осы тұрғыда IMEI верификациясы – цифрлық экономиканың тұрақты дамуы мүмкін емес сенімнің кең инфрақұрылымының бөлігі.