Солтүстіктен Оңтүстікке 2 мың МВт-қа дейін электр энергиясын жеткізуге мүмкіндік беретін тұрақты ток желісі жобасының құны 733 млрд теңгеге өсті. Бұл туралы KEGOC компаниясының ұлттық энергожүйені дамыту жөніндегі басқарушы директоры Қанат Аяпбергенов мәлімдеді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Қымбаттау қарқыны таңғалдырады: 2023 жылдың қазанында 425,23 млрд теңге болса, 2024 жылдың соңында 538 млрд теңгеге жетті, ал қазір 733 млрд теңгеге жетті.
«Сіздер дұрыс айтасыздар (жоба құны бастапқы бағамен салыстырғанда өсті – Курсив). Бұл алғашқы талқылаудан кейін болды. Бағасы 500... млрд теңге болған кезде бұл 1 ГВт жобасы еді. Яғни біз қуатты 2 ГВт-қа дейін ұлғайттық. Тұтынудың өсуін, генерацияның өсуін көріп отырғандықтан, энергожүйені неғұрлым тұрақты ету үшін қуатты екі есеге жуық ұлғайттық, бірақ көріп отырғаныңыздай, бағасы шамамен 30%-ға ғана өсті», – деді Қанат Аяпбергенов.
Оның айтуынша, құнның өсуі 2029 жылы пайдалануға беру жоспарланған желінің өткізу қабілетінің артуымен байланысты.
KEGOC басқарушы директоры ең көп энергия тұтыну еліміздің оңтүстігінде шоғырланғанын, халық санының артуы мен өнеркәсіп кәсіпорындарының ашылуына байланысты бұл көлемдердің өсуін жалғастырып отырғанын атап өтті. Осыған байланысты артық қуаты бар солтүстіктен оңтүстікке тартылатын тұрақты ток желісі туындаған теңгерімсіздіктерді тегістеуге мүмкіндік береді.
Солтүстіктен оңтүстікке қарай қазіргі үш электр беру желісі – екеуі елдің орталығы арқылы, біреуі шығыс бөлігі арқылы – 100% жүктелген және қуаттың жеткілікті резерві жоқ. Сондықтан Қазақстанның оңтүстігіндегі немесе көршілес Өзбекстан мен Қырғызстандағы кез келген іркіліс елдің энергожүйесіне әсер етіп, оңтүстік бөлікке қосымша жүктеме түсіреді.
Қанат Аяпбергеновтің айтуынша, болашақта тұрақты ток желісін салу энергожүйенің осындай трансшекаралық факторларға тәуелділігін азайтып, осыған ұқсас жағдайларды болдырмауға мүмкіндік береді.
«Жоба бірегей – тұрақты ток технологиясы посткеңестік кеңістікте қолданылмаған. Міне, біз оны бірінші болып қолдануды жоспарлап отырмыз. Бұл жоба не береді? Бұл жоба Солтүстік пен Оңтүстік арасында 2 ГВт-қа дейін электр энергиясын беруге мүмкіндік береді», – деді ол.
Электр энергиясын солтүстіктен оңтүстікке жеткізумен қатар, жүйе энергияны оңтүстіктен солтүстікке де жіберуге, сондай-ақ Ресейден Қазақстан арқылы Орталық Азия елдеріне электр энергиясының транзитін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Осы жоба бойынша техникалық-экономикалық негіздеме аяқталды, құжаттама келісу сатысында тұр. Құрылысты 2027–2030 жылдары жүзеге асыру жоспарлануда.
Еске салайық, 14 тамызда Алматы мен Қазақстанның басқа да оңтүстік өңірлерінде ауқымды электр өшірілуі – блэкаут болды. Энергетика министрлігі болған жағдайды Қырғызстандағы Тоқтағұл ГЭС-інің жалпы қуаты шамамен 625 МВт болатын №1 және №2 гидрогенераторларының өшірілуімен байланыстырды.
Бұл өшіру Солтүстік – Оңтүстік транзитіне қуаттың шамадан тыс түсуіне және оның артық жүктелуіне әкелді. Апатқа қарсы автоматика іске қосылғаннан кейін Қазақстанның оңтүстік аймағы елдің Біртұтас энергожүйесінен және Орталық Азияның Біріккен энергожүйесінен ажыратылды.
Электр жарығы жоқ қалған тұтынушылар Алматы, Жамбыл, Түркістан, Қызылорда және Жетісу облыстарында, сондай-ақ Қарағанды облысында, Ұлытау және Абай облыстарында болды.