1 қыркүйектен бастап Қазақстанда «сұр» деп аталатын автокөліктерді әкелуді бақылау күшейтілді. infohub.kz сайтының хабарлауынша, үкімет жаңа шектеулер енгізбестен, қолданыстағы нормалардың орындалуын қатаң бақылауды тапсырған.
Бақылаудың күшеюі көбінесе белгіленген стандарттарға сәйкес келмейтін көліктерді заңсыз жеткізу жағдайларының жалғасуына байланысты. Енді мұндай автокөліктерді әкелу қиындай түседі, бұл кедендік әкімшілендіруге, техникалық талаптарға және қолданыстағы нормалардың орындалуына қатысты.
Бұл жаңалық қоғамда резонанс тудырып, сатып алушылар көлік бағасы қымбаттай ма деген сұрақ қоюда. Алайда үкімет утильсборды көтеруді, алғашқы тіркеу құнын арттыруды немесе қыркүйектен бастап жеке баж салығын енгізуді жариялаған жоқ. Шілде айында Мемлекеттік кірістер комитеті көлік әкелу кезіндегі ставкалардың көтерілуі туралы қауесеттерді жоққа шығарып, қолданыстағы кедендік баждардың өзгермегенін атап өткен болатын.
Шенеуніктер жеке пайдалануға арналған көліктерді әкелу кезінде шектеу сақталатынын еске салды: жылына бір адамға бір автокөліктен артық емес, ал рәсімдеу кеден заңнамасына сәйкес жүргізілуі тиіс. Автосарапшы Алексей Алексеев шаралардың күшеюіне Алматыдағы ірі автосалонның бір жарым жыл бойы алдын ала төлем жинап, кейін клиенттердің ақшасымен жоғалып кеткен алаяқтық жағдайлары себеп болуы мүмкін деп болжады.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі қажетті нормалардың қабылданғанын және мемлекет олардың орындалуын қатаң бақылауды көздеп отырғанын түсіндірді. Негізгі шаралардың бірі автокөліктің мақсатына қатысты: жеке тұлға көлікті жеке пайдалану үшін әкеле алады, бірақ кейіннен сату мақсатында жаппай жеткізу коммерциялық қызмет ретінде рәсімделуі тиіс. Сондықтан барлық автокөліктердің бағасы автоматты түрде қымбаттайды деген мәлімдеме жарияланған шараларға сәйкес келмейді.
Жеке импорт өкілдері жеке тұлғаларға үш жасқа дейінгі жаңа автокөліктер үшін бірыңғай ставкалар кеден құнының 48-54% құрайтын жолаушылар кедендік декларациясы бойынша рәсімдеу қалдырылады деп қауіптенеді. Коммерциялық әкелу кезінде есептеу 15 пайыздық баж салығын және 2026 жылдан бастап базалық ставкасы 16% құрайтын ҚҚС-ты қамтуы мүмкін. Автосарапшы «сұр» импорттаушылар көбінесе төмен баға ұсынатынын, бірақ сатып алушы кепілдік пен қызмет көрсетуден айырылатынын, әсіресе ресми дилерлері жоқ маркалар үшін атап өтті.
Кейбір сарапшылар параллельді импорттың бір бөлігінің бағасы 10-15% шамасында өседі, олардың баға артықшылығы қысқарады және қайталама нарықта өзгерістер болады деп болжайды. Ресми көліктер мен қазақстандық құрастыру қыркүйектегі қымбаттауға тікелей әсер етпейді.
Еске салайық, шілде айында премьер-министр Олжас Бектенов «сұр» импорттың алдын алу шараларын әзірлеу қажеттігін айтқан болатын, ал өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев бақылауды күшейту себептерін түсіндірді.