Тамыз айында қазақстандық теңге тұрақты нығаюды көрсетті. Экономист Руслан Сұлтанов өзінің Tengenomika Telegram-арнасында ұлттық валютаға қымбат мұнай мен салық кезеңі қолдау көрсеткенін түсіндірді. Валюта 13,1 теңгеге, яғни шамамен 2,8%-ға нығайды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Tengenomika авторы тамыз айы теңге үшін нығаюмен басталғанын атап өтті: ай басындағы бір доллар үшін 475,4 теңгеден 21 тамыздағы ең төменгі мән 456,9 теңгеге дейін төмендеді. Содан кейін курс ішінара кері шегінді, бірақ ай соңында 462,3 теңге деңгейінде тұрақтады. Нәтижесінде валюта 13,1 теңгеге, яғни 2,8%-ға нығайды.
Сарапшы теңгенің нығаюының екі негізгі факторын атады. Біріншісі – мұнай бағасының өсуі. Ай басында Brent құны барреліне $80-84 болса, 20-21 тамызда $92-93-ке көтерілді. Бұл өндіруші компаниялар тарапынан валюта ұсынысын арттырып, экспорттық түсім бойынша күтулерді жақсартты.
Сондай-ақ курстың өзгеруіне 25 тамызға дейін ҚҚС төлеуге байланысты салық кезеңі әсер етті. Салықтарды төлеу үшін экспорттаушылар мен ірі бизнеске теңге қаражаты қажет болды, бұл олардың валютаны конвертациялауын ынталандырды. Мысалы, доллар 21 тамызда ең төменгі мән 456,9 теңгеге түскенде, салық төлеу аяқталуға жақындағанда сауда көлемі аномальды $671,3 млн-ға жетті, ал операциялар негізінен шетел валютасын сату жағында жүрді.
Салық кезеңі аяқталғанда және мұнай бағасы қайта төмендегенде, валюта аздап кері шегінді.
«25-іне дейін валюталық түсімнің жоғары сатылымы теңгені нығайтты, ал осы кезең өткеннен кейін сұраныс пен ұсыныс тепе-теңдігі біртіндеп қалпына келе бастады», – деп атап өтті сарапшы.
Экономисттің айтуынша, әлемдік трендтер бұған ерекше әсер еткен жоқ, өйткені жаһандық доллар индексі ай бойы шамамен 99-100 тармақ деңгейінде қалды, яғни әлсіреген жоқ. Сонымен қатар рубль долларға шаққанда айтарлықтай құнсызданды – бір АҚШ доллары үшін 85,6 рубльге дейін. Сарапшы бұл айдың басты факторы дәл мұнай кірістері мен жергілікті валюта ағындары екенін тағы бір рет көрсеткенін атап өтті.
Сұлтанов Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросының базалық болжамы бір доллар үшін 470,5 теңге деңгейінде ең дәл болғанын қосты.
«Тамыз мамырдағы көрініске қарама-қарсы болды. Егер сонда сыртқы фон салық кезеңінің қолдауын тез жойса, тамызда ішкі валюта сатылымы мұнай бағасының өсуімен сәйкес келіп, бірге теңгенің тұрақты нығаюын қалыптастырды. Салық кезеңі аяқталғаннан кейін және Brent түзетілгеннен кейін қозғалыстың бір бөлігі кері қайтарылды, алайда ай қорытындысы бойынша ұлттық валюта тамыз басындағы деңгейлерден айтарлықтай нығайып қалды», – деп қорытындылады Tengenomika авторы.
Бұған дейін «Курсив» ҚР Ұлттық банкінің макроэкономикалық сауалнамасынан өткен сарапшылар орташа курс бұрынғы 500 теңгенің орнына 490 теңге деңгейінде болады деп болжайтынын жазған болатын.