АҚШ Президенті Дональд Трамп Ұлттық денсаулық институттарының (NIH) гранттық қаржыландыруын мақұлдайтын арнайы кеңес құруды жоспарлап отыр. Бұл туралы Washington Post пен Politico басылымдарына сілтеме жасап, infohub.kz сайты хабарлайды.

Жаңа атқарушы бұйрық жобасы жұма күні өткен жиналыста талқыланды. Онда әкімшіліктің жоғары лауазымды шенеуніктері NIH-ті Трамптың саяси басымдықтарына қайшы келетін «ояу» бастамаларды қаржыландырды деп айыптады.

Ақ үйдің Басқару және бюджет басқармасының (OMB) директоры Рассел Воут пен әкімшіліктің басқа да өкілдері Трамптың мақсаттарына сай келмейтін биомедициналық зерттеулерге берілетін гранттарды вето қоя алатын сыртқы комитет құруды ұсынды. Бұл туралы Washington Post-қа сөйлескен бірнеше адам мәлімдеді.

Politico-ның дерегінше, кеңес құрамына Воут пен NIH директоры Джей Бхаттачарья кіреді. Кеңес гранттарды беру туралы шешімді бірауыздан қабылдауға міндетті болады. OMB — президент саясатын атқарушы билікте жүзеге асыратын Ақ үй агенттігі.

Президенттің идеологиялық күн тәртібіне сәйкес гранттарды беретін сыртқы комиссия құру агенттіктің ғылыми құндылыққа негізделген ұсыныстарды бағалаудың дәстүрлі процесін бұзады. Бхаттачарья федералдық зерттеу шығындарының қысқаруына қарсылық білдіріп, жұма күні NIH-тің грант беру процесін қорғады, ал Воут федералдық шығындарды қайта құруға ниетті екенін білдірді.

Бұл қадам NIH әлемдегі ең ірі биомедициналық зерттеулерді қаржыландырушы мекеме ретінде зерттеушілер тарапынан ұжымдық талап-арызға тап болған кезде жасалып отыр. Зерттеушілер Трамп әкімшілігі президенттің идеологиялық күн тәртібіне қарсы көзқарастарды цензуралау мақсатында ғылыми гранттарды тежеп, тоқтатып отыр деп айыптайды. Олар әкімшілікті Бірінші түзетуді бұзды деп айыптауда.

«Бірінші түзету рұқсат етпейтін нәрсе — үкіметтің қаржыландыру күшін биомедициналық зерттеу қауымдастығындағы ұнамсыз көзқарастарды нысанаға алу немесе үнсіз қалдыру үшін пайдалануы», — делінген талап-арызда.

Трамп екінші мерзіміне кіріскеннен бері денсаулық, тағамтану, қоршаған орта және апаттардан құтқаруға қатысты миллиардтаған доллар федералдық гранттар қысқартылды немесе тоқтатылды. Әкімшілік «теңдік», «нәсілшіл», «гендер», «климаттың өзгеруі» және басқа да кілт сөздері бар зерттеулерді ғылыми зерттеулерді қаржыландыруды тежеу үшін белгіледі.

NIH-ті басқаратын Денсаулық сақтау және адам қызметтері департаменті мен Ақ үй пікір сұрауға дереу жауап бермеді.