Қазақстанда ипотека рәсімдеу кезінде пайдаланылатын тұрғын үй салымы тұтқындалуы мүмкін, ал одан ақша өндіріп алынуы ықтимал. Мұндай жағдайларда қалай әрекет ету керектігі туралы infohub.kz сайты хабарлайды.
Республикада тұтқындау мен өндіріп алудан қорғалған арнайы банктік шоттар бар. Оларға, мысалы, жәрдемақылар, әлеуметтік төлемдер мен алименттер түседі. Алайда «Отбасы банкінің» еске салуынша, тұрғын үй жинақ шоты (ТЖШ) мұндай қорғауға ие емес. Оны тұтқындауға, ал ақшаны өндіріп алуға болады.
Тұрғын үй салымымен не болуы мүмкін: ақша қаражатын тұтқындау; инкассо өкімі бойынша есептен шығару және өндіріп алу; төлем талабын қою; шығыс операцияларын тоқтата тұру. Қарапайым тілмен айтқанда, «Отбасы банкінің» квазимемлекеттік мәртебесі ТЖШ-ға шектеулер енгізу мүмкіндігін жоққа шығармайды.
Ақша қаражатын тұтқындау — уәкілетті тұлғалардың талабы бойынша қолданылатын шектеу шарасы. Инкассо өкімі (ИӨ) — белгіленген талап бойынша есептен шығару немесе өндіріп алу. Төлем талабы (ТТ) — заңнамаға сәйкес төлем жасау талабы. Шығыс операцияларын тоқтата тұру (ШОТТ) — шығыс операцияларын тоқтата тұру.
Тұрғын үй жинақ шоты (ТЖШ салымы) өндіріп алуға жол берілмейтін шоттар қатарына жатпайды. Сондықтан Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда ТЖШ-дағы қаражатқа өндіріп алу және шектеу шаралары қолданылуы мүмкін.
Бұл әрекеттердің барлығын «Отбасы банкі» өз шешімімен емес, мұны заңды негізде жасай алатын үшінші тұлғалардың сұрауы бойынша жасайтынын түсіну маңызды. Банктің өзі шектеулерді өз бетінше алып тастай алмайды.
Тұрғын үй салымы тұтқындалса не істеу керек? Тұрғын үй жинақ салымына шектеулер қойылған сәттер болады. Бұл жағдайда: тұтқындауды салған органға жүгіну; тұтқындау себептері мен оны алып тастау тәртібін нақтылау; шектеулерді енгізген тұлғаға қажетті құжаттарды ұсыну қажет.
Тұтқындау келесі жағдайларда алынып тасталады: банк тұтқындаудың күшін жою туралы құжатты алса; төлем талабы кері қайтарылса; инкассо талабы кері қайтарылса; банк шығыс операцияларын тоқтата тұрудың күшін жою туралы құжатты алса.
Осылайша, қазақстандықтар тұрғын үй салымы өндіріп алу шараларын қолданбауға негіз болмайтынын түсінуі маңызды. Ондағы ақша қарыздарды өтеу үшін тұтқындалуы және өндіріліп алынуы мүмкін. Сонымен қатар, аралық және алдын ала қарыздар бойынша кепіл болып табылатын тұрғын үй салымдары тұтқындаудан қорғалғанын еске саламыз. Депозитте жатқан зейнетақы ақшасына да осындай кепілдік бар.