Германиялық физиктер дискретті «уақыттық сұйықтықтың» — жылу флуктуациялары уақыт бойынша жергілікті ырғақтық тәртіпті бұзбай, керісінше тудыратын материяның ерекше фазасының — бар екенін теориялық тұрғыдан негіздеді. Зерттеу препринті arXiv серверінде жарияланды, бұл жұмыс туралы infohub.kz сайты хабарлайды.
Жұмыс авторлары — Германиядағы Макс Планк атындағы күрделі жүйелер физикасы институтының қызметкерлері Цзо Ван мен Мариос Х. Майкл. Олар қатты кристалдық дененің балқуына ұқсас процесті модельдеді, бірақ оны кеңістікте емес, уақыт бойынша реттелген кванттық жүйелерге қолданды.
Кәдімгі уақыт кристалы сыртқы лазер әсерімен өз күйін циклді түрде қайталап, уақыттық жылжу симметриясын бұзады. Зерттеушілер жүйенің тұрақсыз сыртқы ортадағы әрекетін қарастырды: өзара әрекеттесетін спиндерден тұратын екі өлшемді тордың моделі кездейсоқ жылу тербелістеріне ұшыраған электромагниттік резонаторға орналастырылды.
Есептеулер спиндер резонатор жиілігінің жартысында үйлесімді тербеле бастайтынын көрсетті. Бұл ретте тұрақты ырғақ топологиялық фазалық дефектілер — «уақыттық солитондар» арқылы мезгіл-мезгіл үзіледі. Мұндай іркілістер қатаң алыс синхрондауды бұзады, бірақ жергілікті уақыттық ырғақты толық сақтайды, яғни еріп жатқан мұз кесегіндегі су молекулаларының әрекетін дәл қайталайды.
Ғалымдар дәл қалыпты жылудың периодтық құрылым қалыптастырғанын атап өтті: төмен температурада әсер байқалмады, ал қатты қыздырғанда тәртіп жойылды. Пайда болатын фазалық жылжулар орташа есеппен уақыттық симметрияны қалпына келтіреді, бұл мұндай күйдің жылулық тепе-теңдікте болуын мүмкін етеді.
Ашылым әзірге теориялық деңгейде қалып, физикалық жүзеге асуын күтіп отыр.