Қазақстан Ұлттық банкі ақша-несие саясаты аясында ел экономикасынан қосымша шамамен 8 трлн теңгені алып тастауды жоспарлап отыр. Бұл туралы реттеушінің басшысы Тимур Сүлейменов үкімет отырысында мәлімдеді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Бұл соманың негізгі бөлігі екі шара арқылы жүзеге асырылады. Біріншісі — алтын сатып алу операцияларын айналандыру (зеркалирование). 2026 жылдың жеті айында Ұлттық банк осылайша 2,4 трлн теңгені айналымнан алған. Жыл қорытындысы бойынша реттеуші бұл көрсеткішті 4,1 трлн теңгеге жеткізуді күтеді.
Алтын сатып алу операцияларын айналандыру туралы 2025 жылдың қаңтарында белгілі болды. Сол кезде реттеуші осылайша «монетарлық бейтараптыққа» көшетінін хабарлаған. Бұл механизм Ұлттық банктің алтын экспортынан түскен валюталық түсімді сатуын білдіреді. Сүлейменовтің айтуынша, бұл экономикадағы артық ақша көлемін азайтып, инфляцияның төмендеуіне ықпал етеді.
Тағы шамамен 4 трлн теңгені Ұлттық банк банктерге қойылатын ең төменгі резервтік талаптарды (МРТ) кезең-кезеңімен арттыру арқылы байланыстыруды көздеп отыр.
Банктерге арналған жаңа МРТ-ны Ұлттық банк 2025 жылдың тамызында бекітті. Теңгелік міндеттемелер бойынша талаптар 1,3%-дан 3,5%-ға дейін өсті, ал 2026 жылдың 1 қыркүйегінен бастап олар 5%-ға дейін (кейбір міндеттеме санаттары бойынша), валюталық міндеттемелер бойынша 2,5%-дан 10%-ға дейін өсіп, кейін 15%-ға жетеді.
Бұл банктердің Ұлттық банктегі корреспонденттік шоттарында ұстауға тиіс міндеттемелерінің пайыздық үлесі туралы болып отыр — бұл ақша айналымға қатыспайды, демек банктер оны несиелеуге немесе пайда табу мақсатында басқа құралдарға жұмсай алмайды.
Сондай-ақ, екі механизм де экономикадан теңгені алып тастайтынын, алайда айналандыру жағдайында өтімділік жүйеге валюта түрінде қайтарылатынын түсіну маңызды.
Бұған дейін «Курсив» Қазақстан банктеріне қойылатын резервтік талаптардың түбегейлі арттырылуы реттеушінің ойынша сауда өтімділігінің профицитін қысқартып, инфляцияны баяулатуға әкелуі тиіс деп жазған болатын.
2025 жылдың қазанында-ақ Сүлейменов экономикадан артық өтімділікті алып тастау қажеттігін айтқан. Сол уақытқа дейін шамамен 4,2 трлн теңге айналымнан алынған еді.