2026 жылғы 17 шілдеде Қытай Президенті Си Цзиньпин Шанхайда өткен Дүниежүзілік жасанды интеллект конференциясында (ДЖИК) сөйлеген сөзінде Бейжіңді жаңа әлемдік AI тәртібінің көшбасшысы ретінде таныстырып, ашық бастапқы код технологиясын дамытуға және осы саладағы АҚШ ықпалына қарсы тұруға шақырды. Бұл туралы infohub.kz хабарлайды.
Си Цзиньпин өз сөзінде елдерді ашық бастапқы кодты AI-дың «тарихи мүмкіндігін» пайдалануға шақырып, дамушы елдерге AI мүмкіндіктерін құруға көмектесуге уәде берді. Ол технологияға теңсіз қол жеткізуден «жаңа тарихи әділетсіздіктердің» пайда болу қаупі туралы ескертті.
Бұл пікірлер Си Цзиньпиннің Қытайдың жаһандық AI басқаруын қалыптастыруға деген ұмтылысын айқын көрсетті. Ол Қытайдың ашық бастапқы кодты модельдерін жаһандық қоғамдық игілік ретінде ұсынып, технологиялық көшбасшылық үшін бәсекеде шешуші сәтте Бейжіңді Вашингтонға балама ретінде танытты.
Си Цзиньпин AI-дың маңыздылығын бу машинасы мен электр қуатының ойлап табылуымен салыстырып, Қытайдың AI технологиясы мен тәжірибесін Оңтүстік жаһан елдерімен бөлісуге, сонымен қатар жаңа технологияны басқару стандарттарын жасауда жаһандық күш-жігерді үйлестіруге ниетті екенін жеткізді.
Сөзінде ол Қытайдың AI коалициясын АҚШ бастаған «Pax Silica» халықаралық бастамасына бәсекелес ретінде көрсетті, дегенмен Си Цзиньпин Вашингтонды атамады. Қытай мемлекеттік БАҚ-тары Бейжіңнің AI стратегиясын АҚШ бастаған «AI темір перде» орнату әрекетіне жауап ретінде сипаттай бастады.
Шанхайлық Moonshot AI стартапы сол күні әлемдегі ең үлкен ашық AI моделі саналатын Kimi K3-ті таныстырды. Бұл АҚШ үкіметі Anthropic компаниясының шекаралық AI модельдерін қауіпсіздік себептерімен кенеттен алып тастағанына бір ай толған соң болды.
Си Цзиньпин сондай-ақ AI жүйелерінің адам бақылауында қалуын талап етіп, AI тәуекелдерін басқару үшін ерте ескерту және төтенше жағдайларға ден қою тетіктерін құруға шақырды. Ол адамдық қадағалаудан құтыла алатын автономды AI жүйелерінің қаупі туралы ескертті.
Қытай БРИКС, АСЕАН, Латын Америкасы және Африка Одағы елдерімен AI оқыту және ынтымақтастық орталықтарын дамытатынын мәлімдеді. Бұл пікірлер Қытай құрған Дүниежүзілік AI ынтымақтастық ұйымы (ДЖИЫҰ) іске қосылғаннан кейін бір күн өткен соң айтылды, оған 29 мүше ел қосылды.
Сарапшылардың пікірінше, бұл жай саяси сөз Қытайдың технологиялық жетістіктерін ресми дипломатиялық платформамен байланыстыратын мәлімдемеге айналды. Ankura China Advisors компаниясының басқарушы директоры Альфредо Монтуфар-Хелу: «Сіз әлемдегі екінші қуатты елдің көшбасшысын көріп отырсыз, ол АҚШ-пен болып жатқан оқиғаларға қарамастан нақты технологиялық жетістіктерге қол жеткізіп жатқан елдің AI туралы көзқарасын баяндап жатыр», - деді.
The Asia Group кеңесшісі Джордж Чен: «Си Цзиньпиннің хабары анық: Қытай AI технологиясы мен стандарттары бойынша ешкімге ермейді. Керісінше, Қытай екі аспектіде де әлемді басқарады», - деп атап көрсетті.
17-20 шілде аралығындағы конференция Вашингтон мен Бейжіңнің АҚШ Президенті Дональд Трамп әкімшілігі кезіндегі алғашқы үкіметаралық AI келіссөздеріне дайындалып жатқан кезде өтті. Біріккен Ұлттар Ұйымының AI диалогында екі держава бәсекелес көзқарастарын ұсынды: АҚШ шамадан тыс реттеу инновацияға кедергі келтіруі мүмкін десе, Қытай арзан, ашық бастапқы кодты модельдерін AI-ға қол жеткізудегі жаһандық теңсіздікті азайту құралы ретінде ұсынды.
Вашингтон 35 елді AI мүмкіндіктері туралы мәлімдеменің айналасына біріктірді, ал Қытай бастаған ДЖИЫҰ-ға 29 ел қосылды. АҚШ позициясымен таныс адамның айтуынша, Қазақстан екі бастамаға да қосылған жалғыз ел. Бұл шектеулі қиылысу АҚШ шеңберіне бейімделген елдердің көпшілігі Қытайдың бәсекелес бастамасын қолдамағанын көрсетеді.
Конференцияға Қытайдың жетекші технологиялық компанияларымен қатар БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш, Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев және Тайланд Премьер-Министрі Анутин Чарнвиракул қатысты.