Қазақстанда жеке тұлғалар кредиттер мен микрозаймдар бойынша проблемалық берешегі кешірілген кезде жеке табыс салығын төлеуден босатылуы мүмкін. Салық кодексіне тиісті түзетулер Салық кодексін енгізу жөніндегі жобалық кеңсенің 30-шы отырысында мақұлданды. Отырысты Премьер-министрдің орынбасары — ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин төрағалық етті, деп хабарлайды infohub.kz сайты.

Барлығы екі түзету мақұлданды. Біріншісі жеке тұлғаларды кредиттер мен микрозаймдар бойынша проблемалық берешегі кешірілген кезде жеке табыс салығынан (ЖТС) босатуды көздейді. Аталған мәселе жобалық кеңсе отырыстарында бірнеше рет жан-жақты қаралып, түрлі шешу жолдары мен олардың қарыз алушылар мен кредиттік ұйымдар үшін салдары талқыланғаны атап өтілді. Талқылау қорытындысында қарыз алушының өз міндеттемелерін орындай алмайтын барлық өмірлік жағдайларын заңнамада көздеу іс жүзінде мүмкін емес деген тұжырымға қатысушылар келді. Осыған байланысты бірыңғай тәсіл белгілеу ұсынылды: қарыз алушыларға қосымша талап қоймай, белгіленген шектеулер шегінде проблемалық берешек кешірілген кезде жеке тұлғаларды ЖТС-тен босату.

Қазіргі таңда банктер проблемалық берешекті провизияларды азайтудан түскен табысты танымай, жылына несие портфелінің 10%-ы шегінде кешіре алады, ал микроқаржы ұйымдары — 20% шегінде. Бұл шектеулерді екі есеге, тиісінше 5% және 10%-ға дейін төмендетіп, осы шектеулер шегінде қарыздар кешірілген кезде жеке тұлғаларды басқа талаптар қоймай-ақ ЖТС-тен босату ұсынылып отыр. Шектеу асып кетсе, кредитор провизияларды азайтудан түскен табысты асып кеткен сомаға таниды және одан салық агенті ретінде ЖТС төлейді. Мақұлданған түзету Салық кодексіне енгізілетін өзгерістердің жалпы пакетіне кіреді.

Екінші түзету саланы 2026–2030 жылдарға дамытудың кешенді жоспарында көзделген жеңіл өнеркәсіпті салықтық ынталандыру шараларына қатысты. Қолдау құралдарының бірі өндірісті жергіліктендіруді арттыру туралы келісім болады. Тетік кәсіпорынның Өнеркәсіп және құрылыс министрлігімен келісім жасасуын, содан кейін салықтық преференциялар берілетін арнайы инвестициялық келісімшарт жасасуын көздейді.

Бұл тетікті іске асыру үшін Салық кодексіне жергіліктендіруді арттыру туралы келісім жасасқан ұйымдар үшін жер салығы, мүлік салығы, жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлем және корпоративтік табыс салығы бойынша жеңілдіктерді көздейтін өзгерістер енгізу қажет. Келісім кәсіпорынның кінәсінен бұзылса, салықтық преференциялар құқық бұзушылыққа жол берілген салықтық кезеңнің басынан бастап жойылады. Бұл ұсыныстар мақұлданып, салалық заңнамаға қажетті түзетулерді ескере отырып, Салық кодексіне енгізілетін өзгерістер пакетіне де кіреді.

Талқылау барысында Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары қауымдастығының өкілі Салтанат Әбдікәрімова дайын өнім өндіруге пайдаланылатын маталарды импорттау кезінде ҚҚС төлеу мәселесін көтерді. Оның айтуынша, бүгінде кәсіпорындар шикізатты әкелген кезде ҚҚС-ны толық көлемде төлеуге мәжбүр, ал дайын өнім үшін тапсырыс берушінің төлемі бірнеше айдан кейін, кейбір жағдайларда тоғыз айға дейін келіп түсуі мүмкін. Бұл өндірушілердің айналым қаражатына қосымша жүктеме түсіреді. Ықтимал шешім ретінде Мемлекеттік кірістер комитеті Қазақстан аумағында өнім өндіруге шикізат ретінде пайдаланылатын маталарды импорттау кезінде ҚҚС төлеудің қолданыстағы бөліп төлеу тетігін қарастыруды ұсынды.