Жасанды интеллект алғаш рет ғалымдарға бактерияларды жұқтырып, жоя алатын вирустардың толық геномдарын жобалауға мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижелері Science журналында жарияланды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Зерттеу барысында ДНҚ тізбегіндегі заңдылықтарды талдайтын геномдық тілдік модельдер қолданылды, бұл мәтінмен жұмыс істейтін тілдік модельдерге ұқсас. Негізге ішек таяқшасын зақымдайтын шағын бактериофаг ΦX174 алынды. Модель шамамен 15 000 туыстас бактериофаг геномдарына қосымша оқытылып, содан кейін вирустық геномдардың жаңа нұсқаларын жасау ұсынылды.
Содан кейін ең перспективалы нұсқалар зертханада синтезделіп, толыққанды вирус бөлшектерін құра алу қабілеті тексерілді. Жүздеген нұсқаның ішінен тек 16-сы жұмыс істейтіні анықталды.
Зерттеушілер 302 геном жобасын іріктеп алды, оның 285-ін синтездеу мүмкін болды, бірақ тек 16 нұсқа өміршең болып шықты. Олардың геномдары бактерияларды жұқтыра алатын жаңа вирус бөлшектерінің өндірісін іске қосты. Ғалымдардың айтуынша, ЖИ-дің көптеген гендердің үйлесімді жұмыс істеуін қажет ететін тұтас жұмыс істейтін геномды жобалай алғаны ерекше маңызды.
Бактериофагтар — бактерияларды жұқтыратын, бірақ адам жасушаларына шабуыл жасамайтын вирустар. Оларды антибиотиктерге балама ретінде бұрыннан зерттеп келеді. Алайда бактериялар фагтарға төзімді болуы мүмкін. Эксперимент аясында зерттеушілер бастапқы ΦX174 фагына төзімді штаммдар алды және ЖИ көмегімен жасалған тәсілдің мұндай төзімділікті жеңуге көмектесетінін тексерді. 16 жаңа фагтан тұратын коктейль бактерияның үш штаммындағы төзімділікті жеңе алды.
Осылайша, ғалымдар бактериялардың эволюциясына жауап берудің жаңа әдісін көрсетті: табиғаттан қолайлы вирус іздеудің орнына, ЖИ көмегімен көптеген жаңа нұсқаларды жасап, содан кейін жұмыс істейтіндерін іріктеуге болады.
Айта кету керек, зерттеу зертханада бактерияларда жүргізілді, жануарларда немесе адамдарда емес. Әзірге жасалған фагтар пациенттердегі инфекцияларды қауіпсіз емдейді деп айтуға болмайды. Сонымен қатар, жобаланған тізбектердің көпшілігі синтезден кейін жұмыс істемеді: 285 нұсқаның тек 16-сы ғана өміршең болды. Дегенмен, егер бұл тәсілді дамыту мүмкін болса, болашақта ол антибиотиктерге төзімді бактерияларға қарсы жаңа вирустар жасау құралдарының біріне айналуы мүмкін.
Бұған дейін ЖИ-дің медицинадағы тағы бір жетістігі туралы хабарланған болатын: ол ғалымдарға 60 жылдан астам уақыт ішінде алғаш рет антибиотиктердің жаңа класын ашуға көмектесті. Бұл бактериялардың антибиотиктерге төзімділігінің артуы аясында ерекше маңызды.