Жоғары жалақы көбінесе қаржылық табыстың басты көрсеткіші ретінде қабылданады, алайда сарапшылар ақшаны басқара білу дағдысы табыс көлемінен кем емес маңызды екенін еске салады. Экономист Руслан Сұлтанов өзінің «Экономикалық сауаттылық» Telegram-арнасында үлкен табыс автоматты түрде жайлы өмірді қамтамасыз етеді деген кең таралған мифті жоққа шығарды, деп хабарлайды infohub.kz.
Сарапшының айтуынша, адам көп табыс таба алады, бірақ соған қарамастан жалақыдан жалақыға дейін өмір сүріп, жинақтары болмай, ертеңгі күнге үнемі алаңдаушылықпен қарайды. Формальды түрде мұндай адам табысты, бірақ қаржылық әл-ауқат тұрғысынан ол төменгі сатыда қалады. Ал қарапайым табысы бар, бірақ қаржылық жастығы мен нақты іс-жоспары бар адам өзін әлдеқайда сенімді сезіне алады.
Сұлтанов қаржылық әл-ауқат табыс деңгейімен емес, кез келген табыс кезінде ақшаны дұрыс басқару әдетімен анықталатынын атап көрсетеді. Ол екі ұғымды ажыратуды ұсынады: табыс — бұл жалақы мен басқа да түсімдерден тұратын ақша ағыны, ал қаржылық әл-ауқат — бұл тұрақтылық қоры мен болжамдылыққа негізделген жағдай.
Қазақстандағы орташа жалақы туралы ресми деректерге сәйкес, ағымдағы жылдың бірінші тоқсанында оның мөлшері 461,5 мың теңгені құрады. 1,1 миллионнан астам жұмысшысы бар шағын кәсіпорындарды есептегенде, көрсеткіш төменірек — 445,1 мың теңге болды. Сонымен қатар, кейбір салаларда жалақы өсімі инфляциядан озып кетсе, басқаларында жағдай онша қолайлы болмады.
Сарапшы мысал келтіреді: бір адам табысы өскен сайын шығындарын да арттырып, тапқанының бәрін дерлік жұмсайды, ал екіншісі табысының бір бөлігін үнемі жинақтап, жұмыссыз қалса да бірнеше ай тыныш өмір сүре алатынын біледі. Сондықтан жоғары жалақы күнделікті алаңдаушылықтың бір бөлігін азайтады, бірақ өздігінен адамды қаржылық тұрғыдан тұрақты етпейді.
«Қаржылық әл-ауқат баспалдағы» халықаралық моделі ақшаға байланысты тұрақты стресстен толық қаржылық сенімділікке дейінгі бес сатыны қамтиды. Жалақы мөлшері бұл баспалдақтағы орынды анықтайтын жалғыз фактор емес. Біз нәтижені көріп, бірақ механизмді байқамаған кезде ең тұрақты мифтер пайда болады, деп түйіндеді Сұлтанов.