AQSh federaldy soty Tramp ákimshiligine Amerıkada turatyn shamamen 5 000 efıopıalyq azamatqa qatysty Ýaqytsha qorǵaý mártebesin (TPS) toqtatýǵa ruqsat berdi, dep habarlaıdy infohub.kz.
Sot sheshiminen keıin İshki qaýipsizdik departamenti (DHS) áleýmettik jelide: "TPS merzimi aıaqtalǵandar bizdiń elde ZAŃSYZ júr. Olardyń eki nusqasy bar: DEREÝ KETÝ nemese DEPORTASIALANÝ", - dep jazdy. Bul sheshim maýsym aıynda Joǵarǵy sottyń Gaıtı men Sırıadan kelgen myńdaǵan adamdarǵa qatysty uqsas qorǵaýdy toqtatqan sheshiminen keıin qabyldandy.
Prezıdent Donald Tramp ımıgrasıany qatańdatý aıasynda onnan astam eldiń azamattaryna qorǵaý mártebesin joıýǵa tyrysyp keledi. Sýdıa Braıan Merfıdiń sheshimi ákimshiliktiń efıopıalyqtarǵa TPS merzimin toqtatýyna kedergi bolǵan ýaqytsha tyıymdy joıdy. Efıopıa Tramp ákimshiligi TPS toqtatqan sońǵy el boldy. Bul mártebe tabıǵı apattar men qarýly qaqtyǵystardy qosa alǵanda, erekshe jaǵdaılarǵa baılanysty týǵan elinen qashqan adamdarǵa ýaqytsha jumys isteýge ruqsat pen deportasıadan qorǵaý beredi.
DHS bas keńesshisi Djeıms Persıval bul sheshimdi áleýmettik jelide qýana jarıalap: "Barlyq TPS toqtatýlary kúshinde!", - dedi. Alaıda TPS saqtap qalý úshin sotqa júgingen efıopıalyq azamattar men African Communities Together qoǵamdyq uıymy kóńilsizdik bildirdi. Uıymnyń saıasat jáne advokatýra jónindegi atqarýshy dırektorynyń orynbasary Dıana Konate Reuters agenttigine: "Efıopıadaǵy daǵdarys áli de jalǵasýda, bul sheshim AQSH-ta turatyn myńdaǵan efıopıalyqtardyń ómirine úlken qaýip tóndiredi", - dedi.
Reuters málimetinshe, Merfı sotqa berilgen talaptardyń keıbirin qanaǵattandyrmaı tastady, biraq talapkerlerge toqtatýdyń násildik nemese ulttyq tekke negizdelgen sebepterin (bul AQSh Konstıtýsıasyna qaıshy keledi) dáleldeý úshin sot prosesin jalǵastyrýǵa ruqsat berdi.
Efıopıaǵa TPS alǵash ret 2022 jyly sol kezdegi prezıdent Djo Baıdenniń ákimshiligi kezinde eldegi qarýly qaqtyǵystar, sonyń ishinde Tıgraı soǵysyna baılanysty berilgen bolatyn. Soltústik Efıopıadaǵy Tıgraı aımaǵynyń mıllıondaǵan turǵyndary eki jylǵa sozylǵan soǵys aıaqtalǵannan keıin tórt jylǵa jýyq ýaqyt ótse de, keń aýqymdy qaqtyǵys qaýpinen qorqyp otyr. Sońǵy aptalarda Tıgraıdyń keıbir aımaqtarynda urys qımyldary men dron shabýyldary tirkeldi.
Federaldy úkimet pen Tıgraı kóshbasshylary birin-biri 2022 jylǵy Pretorıa kelisimin buzdy dep aıyptap, shıelenis kúsheıip keledi. Bul kelisim júzdegen myń adamnyń ómirin qıǵan azamattyq soǵysty toqtatqan edi. Tıgraı halyq azattyq maıdany (TPLF) jaqynda soǵysqa deıingi aımaqtyq úkimetti qalpyna keltirýge jáne premer-mınıstr Abı Ahmed úkimeti taǵaıyndaǵan ýaqytsha ákimshilikti taratýǵa kiristi. Al federaldy úkimet Tıgraı kóshbasshylaryn kórshiles Erıtreıamen jáne Sýdan áskerı kúshterimen yntymaqtastyq jasady dep birneshe ret aıyptady.
Jańa qaqtyǵys Erıtreıanyń aralasýyna ákelip, aımaqtaǵy turaqsyzdyqty odan ári kúsheıtýi múmkin degen alańdaýshylyq týǵyzyp otyr. Sonymen qatar, Efıopıa eldegi eń kóp halqy bar eki aımaq — Oromıa men Amharadaǵy qarýly kóterilistermen kúresýdi jalǵastyrýda. DHS jeltoqsan aıynda, sol kezdegi hatshy Krıstı Noemniń tusynda Efıopıadaǵy jaǵdaı qaýipsiz dep, efıopıalyqtarǵa TPS toqtatatynyn alǵash ret jarıalaǵan bolatyn. Buǵan deıin Venesýela men Gondýrasty qosa alǵanda, Ońtústik jáne Ortalyq Amerıkanyń birneshe eline TPS toqtatylǵan edi.