Jańa esep Amerıka Qurama Shtattarynyń qarjylandyrýdy qysqartýy halyqaralyq AITV-ǵa qarsy baǵdarlamalarǵa aýyr soqqy bergenin kórsetti, — dep habarlaıdy infohub.kz.
Seısenbide amfAR qaıyrymdylyq qory jarıalaǵan esepke sáıkes, AQSh prezıdenti Donald Tramp ákimshiliginiń PEPFAR baǵdarlamasyn qarjylandyrýdy qysqartýy ondaǵan elde AITV-nyń aldyn alý men emdeý jumysyn álsiretti. Zertteý aıasynda PEPFAR qarjylandyratyn 46 eldegi 166 uıym arasynda saýalnama júrgizilgen.
amfAR saıasat jónindegi keńesshisi ári eseptiń birlesken avtory Elız Lankevıchtiń aıtýynsha, buzylýlar óte keń taralǵan. Ol baǵdarlamanyń eshbir bóligi, sonyń ishinde AQSh ákimshiligi qorǵaımyz dep málimdegen salalar da zardap shekkenin atap ótti.
Esep boıynsha, 1700-den astam emhana jabylyp, 16 myńnan astam qyzmetker jumysynan aıyryldy. Uıymdardyń tórtten úsh bóligi AITV-ǵa shaldyǵý qaýpi joǵary toptarǵa (jynys qyzmetkerleri, transgenderler, erkektermen jynystyq qatynasqa túsetin erkekter jáne esirtki qabyldaýshylar) qyzmet kórsetýdi toqtatty. Balalar da qatty zardap shekti: 2025 jyly PEPFAR qoldaýymen emdelgen balalar sany 77 myńǵa (14 paıyzǵa) azaıdy.
AQSh Memlekettik departamenti bul qorytyndylarmen kelispeıtinin bildirdi. Ol PEPFAR baǵdarlamasy aıqyn «strategıalyq baǵyt» aıasynda «kúsheıgenin» alǵa tartty. Sheneýnikter 2025 jylǵy birinshi toqsan derekterinde emdeý kórsetkishteri turaqty bolǵanyn atap ótti. Degenmen, zertteýshiler bul sýrettiń jyldyq tolyq derektermen salystyrǵanda úlken quldyraýdy jasyratynyn eskertedi.
BUU-nyń JITS boıynsha birlesken baǵdarlamasy (UNAIDS) qarjylandyrýdy qysqartý turaqty sıpat alsa, 2029 jylǵa deıin álemde 6,6 mıllıon jańa AITV juqtyrý jáne 4,2 mıllıon adamnyń AJITS-ten qaıtys bolýy múmkin ekenin eskertti.
AQSH-tan basqa Fransıa, Germanıa jáne Ulybrıtanıa da syrtqy kómekti qysqartty, bul gýmanıtarlyq uıymdardyń jaǵdaıyn qıyndatty. UNAIDS atqarýshy dırektory Vınnı Bánımanyń Akkradaǵy Afrıka Odaǵynyń densaýlyq saqtaý samıtinde aıtýynsha, uıym ótken jyly qarjylandyrýdyń shamamen 25 paıyzynan aıyrylǵan. «Afrıka óz halqyn aman saqtap, densaýlyq saqtaý egemendigine qol jetkizý úshin júıelerin tez beıimdeýi qajet, — dedi ol, — bul túbegeıli ózgeris sáti». Afrıka álemdegi AITV júktemesi eń joǵary aımaq bolyp qala beredi.
Prezıdent Djordj Býsh 2003 jyly iske qosqan PEPFAR baǵdarlamasy álem boıynsha 26 mıllıonnan astam adamnyń ómirin saqtap qalǵany atap ótiledi.