Қазақстанда үй шаруашылықтарының әл-ауқат санаттары — А-дан Е-ге дейін енгізіліп жатыр. Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі отбасылардың әлеуметтік деңгейі қалай бағаланатынын және кімнің мемлекеттік төлемдерге үміттене алатынын егжей-тегжейлі түсіндірді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Отбасыларға қолдау көрсету ережелері өзгерді: енді ол үшін үй шаруашылықтарының жеке әл-ауқат санаттары енгізілді. А деңгейі — әл-ауқаттың жоғары деңгейі, B — бай, C — қанағаттанарлық, D — экономикалық тұрғыдан осал, E — экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал.
Санат бір көрсеткіш бойынша анықталмайды. Отбасын бағалау 59-дан астам көрсеткіш және 8 негізгі бағыт бойынша жүргізіледі — кірістер мен қарыздардан бастап автокөлік, жылжымайтын мүлік және басқа да активтердің болуына дейін.
Бұған дейін үкіметте Қазақстанда А деңгейіндегі әл-ауқаты бар шамамен 70 мың адам және B деңгейіндегі 450 мыңнан астам адам бар екені хабарланған. 2027 жылдан бастап олар мемлекеттен жәрдемақы алу мүмкіндігінен айырылады.
Сонымен қатар ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінде C, D және E санаттарына қандай отбасылар жататынын, олардың мемлекеттік төлемдерге үміттене алатынын егжей-тегжейлі түсіндіруді ұйғарды.
Ведомство түсіндіргендей, C, D және E санаттары материалдық қамтамасыз ету мен әлеуметтік тұрақтылықтың әртүрлі дәрежесін көрсетеді: қанағаттанарлық әл-ауқат деңгейінен бастап мемлекеттік қолдауды қажет ететін осал жағдайға дейін.
C санатына күнделікті негізгі қажеттіліктерін қамтамасыз ете алатын орташа табысты отбасылар жатады. Мысалы, олардың мүшелерінің жұмысы, жеке тұрғын үйі және автокөлігі болуы мүмкін. Бұл ретте мұндай отбасылар мемлекеттік қолдаудың жекелеген шараларына үміттене алады. Барлығы нақты үй шаруашылығының әлеуметтік және материалдық жағдайына байланысты болады.
D санатына материалдық қиындықтарға тап болған отбасылар кіреді. Олардың жағдайын бағалау кезінде отбасының еңбекке қабілетті мүшелерінің тұрақты жұмысының болмауы, кредиттер бойынша мерзімі өткен төлемдер және тұрғын үй алаңының жеткіліксіздігі ескерілуі мүмкін. Еңбек министрлігі атап өткендей, бірнеше қолайсыз фактордың қатар келуі үй шаруашылығының экономикалық осалдығын көрсетуі мүмкін. Әлеуметтік төлемдерден бөлек, мұндай отбасыларға жұмысқа орналасуға және кәсіби оқытуға жәрдемдесу шаралары тағайындалуы мүмкін.
E санатына ең осал жағдайдағы және мемлекет тарапынан бірінші кезектегі назарды қажет ететін отбасылар жатады. Мұндай үй шаруашылықтары бір мезгілде негізгі қажеттіліктерге қаражаттың жетіспеуіне, жеке тұрғын үйдің болмауына, кредиттер бойынша ұзақ мерзімді кешігулерге және өздерінің материалдық жағдайын өз бетінше жақсарту мүмкіндіктерінің шектеулі болуына тап болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда отбасында еңбекке қабілетті мүшелер болмайды.
Есте ұстау керек: ешбір жеке көрсеткіш әлеуметтік әл-ауқат санатын автоматты түрде анықтамайды. Мысалы, пәтердің немесе автокөліктің болуы өздігінен жоғары табыс деңгейін көрсетпейді, ал кредиттік міндеттемелер әрдайым экономикалық осалдықты білдірмейді.
Сонымен қатар әлеуметтік әл-ауқат санаты өмірлік жағдайларға байланысты өзгеруі мүмкін. Материалдық жағдай, отбасы құрамы немесе мүліктік қамтамасыз ету өзгерген кезде бағалау қайта қаралады. Қайта есептеу ай сайын жүргізіледі.
Бұған дейін сарапшы жаңа ережелерге байланысты Қазақстанда кімнің кейбір жәрдемақылардан айырылуы мүмкін екенін түсіндірген болатын. Сондай-ақ жақында премьер-министр Олжас Бектенов байлар өз күшіне сенуі керек екенін мәлімдеді.