Jańalyqtar ındýstrıasy ózgerip jatqan aqparattyq keńistikte óz ornyn saqtap qalýy kerek, áıtpese qoǵam aýyr synaqqa tap bolady. Bul týraly Álemdik jańalyqtar kúniniń jetekshisi, Ońtústik Afrıkanyń Daily Maverick basylymynyń negizin qalaýshy Brkıch málimdedi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Álemdik jańalyqtar kúni 2018 jyly bastaý alǵannan beri aýqymyn keńeıtip keledi. Onyń «senimdi jýrnalısıka mańyzdy» degen urany jańalyq taratýshylardyń mańyzdy oqıǵalardy zerttep, túsindirýdegi rólin aıqyndaýdy maqsat etedi.
Bul bastama Reuters Institute-tiń sońǵy esebinde sıpattalǵan ahýal aıasynda ótip jatyr. Onda qoǵamnyń jańalyqtarǵa degen kózqarasy «úreı, jatsyný jáne skeptısızmmen» qatar, «jańa derekkózder men formattarǵa ashyqtyq pen jańalyqtardyń eń úzdik deńgeıde usyna alatynyna degen senimniń saqtalýymen» erekshelenetini aıtylǵan.
Esepke sáıkes, áleýmettik jeliler men beıne platformalar byltyr jańalyq uıymdarynyń jeke saıttary men qosymshalarynan basym túsip, onlaın jańalyqtardyń negizgi kózine aınaldy. Alaıda olarǵa degen senim deńgeıi tómen.
Osy aıdyń basynda jarıalanǵan taǵy bir esepte Ulybrıtanıanyń medıa retteýshisi Ofcom da adamdardyń jańalyqtardy ártúrli derekkózderden alatynyn, YouTube-tyń «qarqyndy ósip jatqanyn» jáne adamdardyń 20 paıyzy jańalyqtarǵa qol jetkizý úshin jasandy ıntellekt quraldaryn paıdalanatynyn málimdedi.
Alaıda tańdaý múmkindiginiń keńeıýi kimge jáne nege sený kerektigi týraly belgisizdikti de arttyrdy. Ofcom-nyń aıtýynsha, dástúrli jańalyq kózderi onlaın platformalarǵa qaraǵanda senimdi, dál jáne beıtarap sanalady.
Ońtústik Afrıkanyń Daily Maverick basylymyn qurǵan Brkıch medıa landshaftyń ózgergenin moıyndaı otyryp, qalyptasqan jańalyq uıymdary buǵan jaýap berýge tıis ekenin aıtty.
«Burynǵy kúnder qaıta oralmaıdy. Biz jańa tepe-teńdik ornatýymyz kerek, oǵan tek kúsh biriktirgende ǵana qol jetkize alamyz», — dedi ol.
«Osylaı jalǵastyra bersek, biz joıylýdy kútip turǵan álsiz jeke oıynshylarǵa aınalamyz. Eger birdeńeni túbegeıli ári shuǵyl túrde ózgertpesek, biz jolda qalyp qoıamyz», — dep eskertti Brkıch.
Onyń pikirinshe, dástúrli medıa «qatelikter jiberdi», biraq kásibı jáne senimdi jýrnalıser qoǵamda asa mańyzdy ról atqarady.
«Biz aýdıtorıamyzben sóılesip, olarǵa túsindirýimiz kerek: shyndyq pen senimdi tańdamaý sizdiń múddeńizge saı emes», — dedi ol.
«Shyndyq pen faktilersiz biz jumys isteı almaımyz».
Alaıda «shyndyq» uǵymynyń anyqtamasy jıi daýly bolyp keledi. Buǵan AQSh Prezıdenti Donald Tramptyń «jalǵan jańalyqtar medıasy» dep ataǵan aqparat quraldarymen uzaqqa sozylǵan kúresi dálel.
Brkıch sózin bylaı qorytty: «Bul — aqparatqa negizdelgen qoǵam. Biz sol aqparattyq qoǵamnyń ınfraqurylymymyz. Al ol qoǵam bizsiz shynymen qınalmaq».