Halyqaralyq ǵalymdar toby alǵashqy qara qurdymdar aq ergejeılilerdiń jarylýyn týdyryp, bizdiń galaktıkadaǵy juldyzdar men asqyn jańa juldyz qaldyqtarynyń hımıalyq erekshelikterin túsindiretinin anyqtady, dep habarlaıdy infohub.kz.
Álem paıda bolǵan alǵashqy sátterde paıda bolǵan gıpotetıkalyq alǵashqy qara qurdymdar ǵalymdar tarapynan qarańǵy materıanyń áleýetti úmitkerleri retinde qarastyrylady. Aq ergejeıliler arqyly ótip, bul nysandar kúshti gravıtasıalyq tolqyndyq kúshter týdyrady, olar juldyzdy turaqsyzdandyryp, baqylaýsyz termoıadrolyq reaksıany iske qosyp, Ia tıpti asqyn jańa juldyzdyń jarylýyna ákelýi múmkin.
Nú-Iork shtatynyń polıtehnıkalyq ınstıtýty men Tokıo ýnıversıtetiniń Kavlı atyndaǵy Álem fızıkasy jáne matematıkasy ınstıtýtynyń ǵalymy Sın-Chı Lúnnyń jetekshiligimen júrgizilgen zertteý «The Astrophysical Journal» jýrnalynda jarıalandy. Ǵylymı top quramyna fızıkter Kenıtı Nomoto men Aleksandr Kýsenko da kirdi.
Astronomdar jasalǵan modelderdi belgili Tıho, Kepler jáne 3C 397 asqyn jańa juldyz qaldyqtarymen, sondaı-aq SN 2011fe jáne SN 2012cg jarqyldarymen salystyrdy. Nıkel-56, nıkel-57 jáne turaqty marganes ızotoptaryn taldaý mundaı jarylystar galaktıkany metaldarmen baıytyp, Qus jolyndaǵy kóptegen juldyzdardyń hımıalyq quramyn túsindiretinin rastady.