Ótken ǵasyrdyń ortasynda, Keńes Odaǵynda búgingideı kondısıonerler bolmaǵan kezde, Almaty sáýletshileri ǵımarattardy qyzyp ketýden qorǵaý úshin erekshe konstrýktıvti sheshimder qoldanǵan. Estetıka men fýnksıonaldylyqtyń qalaı úıleskenin olga_tura degen atpen belgili sáýletshi Threads áleýmettik jelisinde baıandap berdi, dep habarlaıdy infohub.kz.
Fasadtardaǵy mundaı elementter «kúnqaqtaǵysh» dep ataldy. Olar tek Qazaqstanda ǵana emes, Orta Azıanyń basqa respýblıkalarynda, mysaly, Ózbekstanda da qoldanylǵan.
«Qazaqstan» qonaq úıi (Dostyq, 52) seısmıkalyq turaqtylyqtyń ǵana emes, kúnnen qorǵaýdyń da úlgisi bolyp tabylady. Bólmeler ońtústikke qaratylǵan, sondyqtan olardan taýlardyń kórinisi ashylady. Qyzyp ketýdi boldyrmaý úshin terezelerdiń ústine kóldeneń beton qabyrǵalar ornatylǵan.
Q.I. Sátbaev atyndaǵy Geologıalyq ǵylymdar ınstıtýtynda (Qabanbaı batyr, 69) fasadta tereń beton qabyrǵalar jasalǵan. Olar tikeleı kún sáýlesinen qorǵaǵan, biraq kabınetterdi tabıǵı jaryqtan aıyrmaǵan.
Keńester úıi (Abylaı han, 91) 1967 jyly qaladaǵy alǵashqy 11 qabatty ǵımarat boldy. Seısmıkalyq turaqtylyq úshin ol bolat qańqamen nyǵaıtylǵan. Shyǵys jáne batys fasadtaryna kún sáýlesiniń túsý buryshyna qaraı burylatyn tik panelder ornatylǵan.
Neke saraıynda (Abaı, 101) kúnnen qorǵaý dóńgelek temirbeton ǵımarattyń búkil fasady boıyna tutas etip jasalǵan. Oǵan geometrıalyq órnegi bar tor qondyrylǵan.
Gıprogor ǵımaratynda (Abylaı han, 60) terezelerdiń aldyna da tor ornatylǵan, biraq basqa órnekpen. Ol arqyly sý aınalyp, salqyndatyp, úlken metal kondısıoner áserin týdyrady dep josparlanǵan edi. Alaıda qazir ǵımaratta kádimgi portatıvti kondısıonerler jumys isteıdi.
Baspa úıinde (Jibek Joly, 50) kúnnen qorǵaý soltústik jaǵynda paıda boldy, bul fýnksıonaldyq qajettilikten góri sándik sheshim bolǵan. Sáýletshi ǵımarattyń sulbasyn jazý mashınkasy túrinde oılastyrǵan degen nusqa bar.
Beton qabyrǵalar ǵımarattyń bıik bóliginde de bolǵan (artqy planda kórinedi). Qazir olar joıylǵan, rekonstrýksıa júrip jatyr. Qala turǵyndary tek qańqany kórip júr. Jumys aıaqtalǵannan keıin bul elementter fasadta qaıta paıda bolady dep sengimiz keledi.