Алматыда 2026 жылдың басынан бері 52 заңсыз құрылыс бұзылды. Бұзушыларға нысанды бұзу ғана емес, 64 875 теңге көлемінде айыппұл салынады — бұл Қазақстанның Әкімшілік кодексінің 319-бабы бойынша 15 айлық есептік көрсеткіштің құны. Алайда қала тұрғындарының құрылысқа рұқсаты болмаса да, үйді, қосымша құрылысты, моншаны немесе басқа да шаруашылық құрылысты тегін заңдастыру мүмкіндігі бар, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Заңдастыру — қажетті құжаттар мен рұқсаттарсыз салынған немесе қайта жоспарланған жылжымайтын мүлікті заңды ету. «Крыша» порталының мәліметінше, алматылықтар өз учаскесіндегі үйді, қосымша құрылысты, жеке үйдің қайта жоспарлануын немесе қайта жабдықталуын, монша, гараж, қора сияқты шаруашылық құрылыстарды, сондай-ақ қоршау, жылыжай және басқа да уақытша құрылыстарды заңдастыра алады. Бірақ пәтерлердегі қайта жоспарлау заңдастыруға жатпайды.
Әр нысан түріне өз шарттары қойылады. Тұрғын үй үшін құрылыстың берік және жер сілкінісіне төтеп беретіні туралы сарапшылардың қорытындысы қажет: егер үй қауіпті сейсмикалық аймақта немесе нашар топырақта орналасса, оны заңдастыруға рұқсат етілмейді. Қайта жоспарлауды, егер көтергіш қабырғаларға қол тигізілмесе, өрт және санитарлық қауіпсіздік ережелері бұзылмаса және учаске шекарасынан шығылмаса, заңдастыруға болады. Шаруашылық құрылыстар — монша, гараж, қора — оларды салу үшін негізгі инженерлік желілерді (газ, су, жарық, кәріз) жылжытуға немесе өзгертуге тура келмесе, заңдастыруға жатады.
Барлық құрылыс заңдастыруға жарамайтынын ескеру қажет. 2022 жылдың 1 қыркүйегінен кейін салынған нысандар, су қорғау аймағындағы құрылыстар және құқығы сотта дауланып жатқан жылжымайтын мүлік заңдастырылмайды.
Заңдастыру комиссиялары әкімдіктерде отырады, сондықтан нысан орналасқан ауданның әкімдігіне жүгіну керек. Еркін нысандағы өтінішке жеке куәліктің көшірмесін, eGov арқылы жылжымайтын мүлікке тіркелген құқықтар мен ауыртпалықтар туралы анықтаманы, жер учаскесінің құжаттарын, сейсмикалық қорытындыны және құрылыстың техникалық жобасын қоса беру қажет. Егер қайта жоспарлау көршілердің мүддесіне қатысса, олардың нотариалды куәландырылған жазбаша келісімі талап етіледі.
Сейсмикалық қорытынды мен техникалық жобаны сертификатталған жобалау бюросынан тапсырыс беруге болады, бағасы нысанның түрі мен ауданына байланысты. Ал заңдастыру тегін жүргізіледі. Бірақ құжаттарды тапсыру оң шешімге кепілдік бермейді: комиссия нысанның барлық талаптарға сәйкестігін тексереді, сәйкес келмесе бас тартылады. Комиссия шешімі оң болса, меншік иесі учаске мен құрылысқа жаңа құжаттарды рәсімдей алатын анықтама алады.
Алматы тұрғындары өз құрылыстарын 2027 жылдың 1 қаңтарына дейін заңдастыра алады. Еске салайық, заңсыз құрылыстар үшін тек қатардағы азаматтар ғана емес, лауазымды тұлғалар мен бизнес өкілдері де жауапқа тартылуы мүмкін — оларға қатаңырақ айыппұлдар қарастырылған.