AQSh qazynashylyq hatshysy Skott Bessent Iranǵa «tarıhtaǵy eń iri qarjylyq shabýyl» jasaıtynyn eskertip, AQSh pen Izraıldiń Iranǵa qarsy soǵysy «aqtyq kezeńge» aıaq basqanyn málimdedi. Bul pikirin ol Financial Times gazetine jazǵan maqalasynda bildirdi, dep habarlaıdy infohub.kz.
Bessenttiń aıtýynsha, AQSh Iranmen barlyq ekonomıkalyq baılanysty úzedi jáne bul «ekonomıkalyq D-Day» bolady. Ol Iranmen qarjylyq yntymaqtastyq jasaıtyn kez kelgen eldi de oqshaýlaıtynyn eskertti. Bul qaýip AQSh prezıdenti Donald Tramp ákimshiliginiń aldyńǵy qaýipterinen birneshe ret bas tartyp, merzimderdi uzartqanynan keıin aıtylyp otyr.
Iran Bessenttiń bul sózderin joqqa shyǵaryp, «soǵys jalǵasa berse» aımaqtan munaı eksportyn tolyǵymen toqtatatynyn málimdedi, dep habarlaıdy Reuters. Iran bıligi kemelerge Ormýz buǵazynan ruqsatsyz ótýge bolmaıtyny týraly jańa eskertý de jasady.
Álemdegi munaı men gazdyń besten bir bóligi ádette osy buǵaz arqyly tasymaldanady, alaıda aqpan aıynyń sońynda bastalǵan qaqtyǵystan beri Iran bul aǵyndy is júzinde toqtatyp tastady. Bessent ekonomıkalyq qysymnyń naqty neden turatynyn aıtpady, biraq ol dúısenbi kúni jergilikti ýaqyt boıynsha saǵat 13:00-de (18:00 BST) AQSH-ta ótetin baspasóz máslıhatynda bul týraly egjeı-tegjeıli aıtady dep kútilýde.
«Álem túsinýi kerek: bizdiń maqsatymyz — Tegeran jalǵyz qalǵansha, tırandyq rejımdi qoldap turǵan árbir ekonomıkalyq tynys jolyn úzý», — dep jazdy ol.
AQSh soǵys barysynda Iranǵa birneshe ret qaýip tóndirdi. Sáýirde Tramp Iran soǵysty toqtatyp, Ormýz buǵazyn ashpasa, «búkil órkenıet búgin túnde joıylady» dep málimdegen edi. Alaıda, Pakıstannyń deldaldyǵy men dıplomatıaǵa shaqyrǵannan keıin AQSh bul ustanymynan bas tartty.
Iran qazirdiń ózinde AQSH-tyń qatań ekonomıkalyq sanksıalaryna ushyrap otyr. 2015 jyly AQSH-tyń burynǵy prezıdenti Barak Obama jáne onyń odaqtastary Iranmen ıadrolyq baǵdarlamany shekteýge kelisip, kóptegen sanksıalardy alyp tastaǵan bolatyn. Biraq Tramp 2018 jyly bul kelisimnen shyǵyp, ony «túpkilikti aqaýly» dep atap, Iranǵa qarsy barlyq sanksıany qaıta engizdi.
Djo Baıden prezıdenttigi kezinde Obama dáýirindegi kelisimdi qalpyna keltirý áreketteri sátsiz aıaqtaldy. Bıylǵy sáýirde Tramp ákimshiligi Tegeranmen bıznes jasaıtyn sheteldik bankter men kompanıalarǵa qarsy sanksıalar tolqynyn bastady, óıtkeni áskerı operasıalar Iran rejımin berilýge májbúrlemegeni anyq boldy.