Astana qalasynyń prokýratýrasy azamattarǵa keń taralǵan alaıaqtyq sqemalary týraly mańyzdy eskertý jasap, aldanyp qalmaý joldaryn usyndy, dep habarlaıdy infohub.kz.
Qazirgi ýaqytta qyzmet kórsetý nemese jumys oryndaý degen jeleýmen aldyn ala tólem alyp, keıin mindettemelerdi oryndamaý, satyp alý-satý mámilelerin jasaý kezinde aldaý, sondaı-aq múlikti jalǵa berý kezinde aqsha qarajatyn urlaý jaǵdaılary jıi kezdesedi.
Sıfrlyq tehnologıalardyń damýyna baılanysty ınternet-alaıaqtyq keń taraldy. Qylmyskerler áleýmettik jeliler men messendjerlerdi (Instagram, WhatsApp, Telegram), jalǵan ınternet-saıttardy, fıshıngtik habarlamalardy paıdalanyp, azamattardyń senimine kirip, olardyń aqsha qarajatyn ıemdenedi.
Nura aýdany prokýratýrasy bóliminiń bastyǵy Shahrıramadan Sultan eń kóp taralǵan sqemalardy atady: jóndeý jumystaryn oryndaý nemese qyzmet kórsetý degen jeleýmen aldyn ala tólem alyp, keıin mindettemelerdi oryndamaý; týrısik saparlar, áýebıletter nemese qonaqúılerdi brondaý qyzmetterin usyný arqyly aqsha qarajatyn ıemdený, biraq ýáde etilgen qyzmetterdi kórsetpeý; ózin bank qyzmetkerleri nemese memlekettik organdardyń ókilderi retinde tanystyryp, azamattardy aqshany «qaýipsiz shotqa» aýdarýǵa, bank kartasynyń derektemelerin nemese SMS arqyly kelgen rastaý kodtaryn habarlaýǵa kóndirý; áleýmettik jeliler arqyly tehnıka, avtomobıl jáne basqa da múlikti jalǵa alý týraly kelisimder jasap, keıin olardy zańsyz ıemdený nemese qaıtarmaý; joq páterlerdi nemese basqa adamdarǵa tıesili páterlerdi jalǵa berý týraly jalǵan habarlandyrýlar ornalastyryp, kepildik nemese aldyn ala tólem alý; ınternet arqyly jalǵan ınvestısıalyq jobalardy, treıdıng platformalaryn nemese aqyly oqý kýrstaryn usynyp, azamattardyń aqsha qarajatyn ıemdený; fıshıngtik siltemeler arqyly messendjerlerdegi akkaýnttarǵa qol jetkizip, keıin akkaýnt ıesiniń atynan onyń týystary men tanystaryna aqsha aýdarýdy ótinip habarlasý.
Prokýratýra azamattardy kez kelgen kúmándi usynystarǵa saqtyqpen qaraýǵa jáne úshinshi tulǵalarǵa jeke derekterin, bank kartalary týraly málimetterdi jáne SMS arqyly keletin rastaý kodtaryn bermeýge shaqyrady.
«Bógde adamdarǵa bank kartalarynyń derektemelerin jáne SMS arqyly keletin rastaý kodtaryn habarlaýǵa bolmaıdy. Sonymen qatar, tym tıimdi nemese ońaı tabys ýáde etetin usynystarǵa synı kózqaraspen qaraý qajet. Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda alaıaqtyq jasaǵany úshin qatań qylmystyq jaýapkershilik kózdelgen. Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 190-babyna sáıkes, aýyrlatatyn mán-jaılar bolǵan kezde alaıaqtyq jasaǵany úshin kináli adamǵa múlikti tárkileý, belgili bir laýazymdardy atqarý nemese belgili bir qyzmetpen aınalysý quqyǵynan aıyrý, sondaı-aq on jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý sıaqty jaza qoldanylýy múmkin», — dedi ol.