Aýstralıada eki jáne odan kóp bala tárbıelep otyrǵan otbasylar jylyna keminde 36 500 dollar jumsaıdy. Jańa zertteýge sáıkes, otbasy ustaýǵa qajet qarjy 20 jyl ishinde 134%-ǵa ósken, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
«The Parenthood» qoǵamdyq uıymy sársenbide jarıalaǵan derekterge qaraǵanda, osy kezeńde úı sharýashylyǵynyń tabysy nebári 102%-ǵa ǵana artqan. Bala tárbıeleýge ketetin jalpy shyǵynnyń 33%-y balabaqsha men erte jastaǵy bilim berý aqysyna ketedi. «Connell Griffin» kompanıasy júrgizgen taldaý boıynsha, 2003 jyly bul kórsetkish 27% edi.
«The Parenthood» uıymynyń bas dırektory Djordjı Dent sársenbide Kanberradaǵy Ulttyq baspasóz klýbynda sóz sóıleıdi. Ol balaly bolý aýstralıalyq áıelderdiń ana bolǵan alǵashqy bes jylynda tabysyn orta eseppen 55%-ǵa azaıtatynyn alǵa tartady.
Onyń aıtýynsha, qazirgi ekonomıka jaǵdaıynda otbasylarǵa kún kóris úshin eki tabys kózi qajet. Alaıda ata-ananyń ekeýi de jumys istegenniń ózinde otbasylyq búdjette erkin qarjy az qalady.
«Kóptegen otbasy úshin bul — tyshqandy uryp oınaıtyn qatygez oıyn sıaqty», — deıdi Dent.
«Jas balalaryn tárbıelep, otbasyn asyraǵysy kelgen ata-analardyń aldynda bir kedergi qalǵandarynan da bıik tur: erte jastaǵy bilim berý men bala kútimi. Tym kóbi sheshilmeıtin túıinge tap bolady. Olar oǵan qol jetkize almaıdy, aqshasy jetpeıdi nemese usynylyp otyrǵanyna sene almaıdy. Bul — jaı sezim emes: otbasylardyń tańdaýyn negizinen naryq ne berse, sonymen shekteledi», — deıdi ol.
Dent úkimetten 52 aptalyq aqyly ata-ana demalysyn engizýdi talap etedi. Qazir salyq tóleýshiler esebinen 26 apta ǵana tólenedi. Sonymen qatar ákeler men seriktesterge de maǵynaly ata-ana demalysy qajet.
Ol Leıborısik partıany ámbebap balabaqsha júıesi týraly saıası maqsatyn júzege asyrýǵa shaqyrady: jalaqysy laıyqty qyzmetkerler, aqyny baqylaý jáne jańa ulttyq komısıa qurý qajet.
Bul sóz dúısenbidegi urpaqaralyq esepten keıin aıtylyp otyr. Esep boıynsha, 40 jyldan keıin alǵash ret Aýstralıada qaıtys bolatyndar sany týylatyndardan kóp bolady.
Aýstralıanyń týý koefısıenti 2030–31 jyldary áıel basyna 1,5 baladan 2065–66 jyldary 1,34-ke deıin tómendeıdi dep boljanýda. Týý koefısıenti 50 jyl boıy áıel basyna 2,1 bala degen urpaqty jalǵastyrý deńgeıinen tómen bolyp keledi. Bul 2065–66 jyldary halyq sanynyń 1,7 mıllıon adamǵa qysqarýyna jáne ortasha jastyń 1,7 jylǵa ulǵaıýyna ákeledi.
Esep boıynsha, buǵan ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı faktorlardyń kúrdeli qosyndysy sebep: kontrasepsıaǵa qoljetimdiliktiń artýy, bilim alýǵa kóbirek ýaqyt bólý, mansap qurý, ata-anamen uzaq turý, seriktestik qurý men balaly bolýdy keshiktirý.
Qazynashy Djım Chalmers seısenbide Guardian Australia-nyń aptalyq Australian Politics podkastyna bergen suhbatynda úkimet Aýstralıada ámbebap balabaqsha júıesine kóshýge bekingenin aıtty.
Entonı Albanız bul reformany óziniń saıası murasynyń bir bóligi etkisi keledi. Úkimet ámbebap júıeni jobalaýǵa kómektesý úshin «Deloitte» konsaltıń kompanıasyn tartqan. Onyń «jol kartasy» týraly esebi kelesi saılaýǵa deıin daıyn bolýy tıis.
«Bul — áli de bizdiń maqsatymyz. Nólden júzge birden shyqpaısyń. Biz muny árqashan birtindep qadamdar tizbegi dep kórdik», — dedi Chalmers.
Ol úkimettiń balabaqsha qarjylandyrýyna úsh kúndik kepildik berýin jáne qoljetimdiligi nashar aımaqtarda balabaqshalar salýǵa 1 mıllıard dollarlyq baǵdarlamany mańyzdy qadamdar retinde atady.
«Úkimettiń ámbebap júıege barynsha jaqyndaýǵa umtylysy saqtalady», — dedi Chalmers.