Avstralıalyq zertteýshiler taıaqshaly shegirtkeniń eki iri jańa túrin anyqtady. Bul jańalyq jándikter álemi týraly áli de az biletinimizdi kórsetedi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Eki túr de Kvınslend shtatynyń soltústik shetindegi shalǵaı aımaqtan tabylǵan. Olar Austral Entomology ǵylymı jýrnalynda jarıalanǵan zertteýde sıpattalǵan.
Solardyń biri — Anchiale robusta — kózge birden túspeı, uzaq ýaqyt boıy jasyrynyp júrgen. Bul taıaqshaly shegirtke áýesqoılar men ǵalymdarǵa burynnan tanymal bolǵanymen, jańa taldaý onyń burynǵy ataýy qate anyqtalǵanyn kórsetti.
«Dalaǵa shyqqanda morfologıalyq jaǵynan bir-birinen ózgeshe kóptegen daraqty kórdik, olar túrli mekendeý ortasynda da tirshilik etetin. Bul — munda áldeqaıda kúrdeli oqıǵa bar ekeniniń alǵashqy belgisi edi», — dedi zertteýdiń jetekshi avtory, Sıdneı ýnıversıtetiniń doktory Brekston Djons.
DNQ taldaýyn, murajaı koleksıalaryn, azamattyq ǵylym jazbalary men saýalnamalardy biriktire otyryp, zertteýshiler toby jándiktiń ondaǵan jyldar boıy qate anyqtalyp kelgenin ashty.
Anchiale robusta analyqtarynyń dene uzyndyǵy 12–16 santımetrge jetedi, al atalyqtary 9–10 santımetrge deıin ósedi.
«Olardyń qanattary negizinen qara, biraq keıbireýiniń artqy qanatynyń astyńǵy jaǵynda kishkene kúlgin reńk bar», — dedi Djons.
«Atalyqtary ádette analyqtarynan kishirek — analyqtyń usha alýy óte sırek kezdesedi, óıtkeni olar jumyrtqalarymen aýyr bolady».
Top sondaı-aq Anchiale mabiensis túrin sıpattady. Bul túr Kvınslendtegi Aterton ústirtindegi joıylý qaýpi tóngen Mabı jańbyrly ormanynda mekendeıdi. Analyqtarynyń uzyndyǵy shamamen 11–12 santımetr.
Djonstyń aıtýynsha, bul túrdiń jumyrtqalarynda erekshe qurylymdyq «qaqpaq» bar, ol jándikter shyqqan kezde ajyrap ketedi.
Eki jańa túrdi sıpattap, úshinshisiniń bar ekenin rastaı otyryp, zertteý buryn eki túr dep sanalǵan jándikterdiń shyn máninde bes túr ekenin anyqtady. Olar Jańa Ońtústik Ýelstiń soltústiginen tropıktik soltústik Kvınslendke deıingi mekendeý ortasynda taralǵan.
Djonstyń aıtýynsha, bul jańalyqtyń tabıǵatty qorǵaý úshin mańyzy zor, óıtkeni túrler buryn oılaǵannan da shaǵyn mekendeý aýmaqtarynda kezdesedi.
Djons Anchiale týysynyń jándikteri azamattyq ǵylym platformalarynda eń kóp qujattalǵan taıaqshaly shegirtkelerdiń biri ekenin atap ótti, sebebi «olardyń sany kóp jáne úlken mólsherde, úlken popýlásıamen shyǵa alady».
Osyǵan qaramastan, ol «olar týraly bilmeıtinimiz óte kóp» ekenin aıtty.
Zertteý sondaı-aq Keıp-Iorkta taǵy bir yqtımal jańa túrdi anyqtady, biraq ony rastaý úshin qosymsha úlgiler qajet.
Ótken jyly dál sol Aterton ústirtinde ǵalymdar uzyndyǵy 40 santımetrge jetetin Acrophylla alta atty jańa túrdi tapqan bolatyn. Ol gólf dobynan sál aýyr jáne Avstralıadaǵy eń aýyr jándik bolýy múmkin ekeni atap ótildi.
Avstralıanyń eń uzyn túri — alyp taıaqshaly shegirtke — de soltústik-shyǵys Kvınslendte kezdesedi. Bul túrdiń analyqtarynyń uzyndyǵy jarty metrden asýy múmkin.