Bolashaq balanyń densaýlyǵyna ananyń júktilik kezindegi tamaqtanýy ǵana emes, sonymen qatar onyń júktilikke deıingi aǵzasynyń jaǵdaıy men ákesiniń densaýlyǵy da áser etýi múmkin. Jańa zertteý ata-ananyń ekeýinde de júktilikke deıingi B12 dárýmeniniń deńgeıi týa bitken aqaýlardyń yqtımaldyǵymen baılanysty bolýy múmkin ekenin kórsetti, dep habarlaıdy infohub.kz.
Qytaıdyń Fýdan ýnıversıtetiniń ǵalymdary osyndaı qorytyndyǵa keldi. Zertteý nátıjeleri Annals of Internal Medicine jýrnalynda jarıalandy.
Ǵalymdar júktilikke deıingi tórt aı ishinde qan analızin tapsyrǵan 3 myńnan astam juptyń derekterin jınady. Sonymen qatar, zertteýshiler júktiliktiń alǵashqy tórt aıynda tekserilgen 17 765 áıeldiń derekterin taldady. Qan úlgilerinde B12 jáne B9 (folat) dárýmenderiniń konsentrasıasy ólshenip, bul kórsetkishter balalardaǵy týa bitken aqaýlardyń jıiligimen salystyryldy.
Áıelderde aıqyn zańdylyq baıqaldy: B12 deńgeıi neǵurlym joǵary bolsa, týa bitken aqaýlardyń kútiletin jıiligi soǵurlym tómen boldy. B12 deńgeıi eń tómen áıelderde aqaýlardyń kútiletin taralýy 1 myń júktilikke shaqqanda shamamen 49,6 jaǵdaıdy qurasa, eń joǵary deńgeıdegi áıelderde bul kórsetkish 1 myńǵa shaqqanda 16,2 jaǵdaıdy qurady.
Erlerde de baılanys baıqaldy, degenmen ol azyraq aıqyn boldy. Táýekel aldymen tómendedi, biraq B12 ortasha joǵary deńgeıge jetkende aıtarlyqtaı ózgerýdi toqtatty. Degenmen, bul tujyrym bolashaq ákeniń júktilikke deıingi kezeńdegi B12 deńgeıi de balanyń densaýlyǵyna áser etetinin rastaıdy.
Zertteý B12 tapshylyǵy týa bitken aqaýlardyń sebebi ekenin dáleldemeıdi. Naqty sebepterdi anyqtaý úshin qosymsha zertteýler qajet.
B12 negizinen janýar tektes ónimderde kezdesedi. Negizgi kózderge mynalar jatady: baýyr jáne basqa da ishki ónimder; et, sonyń ishinde sıyr eti men qus eti; balyq jáne teńiz ónimderi; jumyrtqa; sút jáne sút ónimderi. Dárýmen keıbir ósimdik tektes ónimderge de qosylady, mysaly, keıbir ósimdik súti, daıyn tańǵy as jáne taǵamdyq ashytqylar. Bul janýar ónimderin tutynbaıtyndar úshin jaqsy balama bolýy múmkin.
Degenmen, ónimderdegi B12 mólsheri aıtarlyqtaı ózgerýi múmkin, sondyqtan ony tek tamaqtaný arqyly jetkilikti mólsherde alý árkimniń qolynan kele bermeıdi. Qospalardy qabyldaý qajettiligin dárigermen talqylaǵan jón, óıtkeni olardyń kópshiliginiń dáleldengen paıdasy joq.
Zertteýshiler sondaı-aq B9 (folat) dárýmeniniń deńgeıin qarastyrdy. Júktiliktiń basynda erıtrosıtterde B9 jetkilikti bolǵan áıelderde týa bitken aqaýlardyń kútiletin jıiligi tómen boldy. Bul folattyń uryqtyń damýyndaǵy belgili rólimen sáıkes keledi.
Avtorlardyń pikirinshe, bul nátıjeler júktilikke daıyndyq týraly túsinikti keńeıtedi: nazar tek áıeldiń tamaqtanýyna ǵana emes, sonymen qatar bolashaq ákeniń dıetasyna jáne ananyń júktilikke deıingi aǵzasynyń jaǵdaıyna da aýdarylýy kerek. Júktilik kezinde ýaqtyly tekserýden ótý mańyzdy, ol úshin júktilik boıynsha arnaıy esepke alý jáne súıemeldeý bar. Qazaqstanda júkti áıelderge ár trımestrde qandaı tegin tekserýler qoljetimdi ekenin Kursiv Halth maqalasynan bilýge bolady.