2026 жылғы 10 қазанда Қазақстанда тағамдық биологиялық белсенді қоспаларды (БАД) таңбалау және қадағалау ережелері күшіне енді. Құжат қаптамаларға цифрлық кодтарды басу, өнімді тіркеу және оның өндіруші немесе импорттаушыдан сатып алушыға дейінгі қозғалысын есепке алу тәртібін белгілейді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
БАД тұтынушылық қаптамасына сканерлеуге жарамды DataMatrix GS1 екі өлшемді кодын басу қажет. Таңбалау зақымдамай ажырату мүмкін болмайтындай етіп бекітілуі тиіс.
Өндірушілер қоспаларды одан әрі өткізу үшін тауарды алғашқы беруге дейін таңбалауға міндетті. Импорттаушылар — Қазақстанға әкелгенге дейін немесе өнімді ішкі тұтыну үшін шығару не реимпорт кедендік рәсімдеріне орналастырғанға дейін.
Нарық қатысушылары тауарларды таңбалау мен қадағалаудың цифрлық жүйесінде тіркелуі керек. Өндірушілер мен импорттаушылар БАД-тың өзін де тіркейді: жүйеге тауар карточкасының құрамы туралы мәліметтер, оның ішінде атауы, өндірілген елі, шығарылу нысаны, жарамдылық мерзімі және мемлекеттік тіркеу куәлігі енгізіледі.
Құжат жекелеген қаптамаларды кодтар арасындағы байланысты сақтай отырып, көліктік ыдысқа біріктіруді көздейді. Бұл қораптарды ашпай-ақ өнімнің қозғалысын қадағалауға мүмкіндік береді.
Бөлшек сауда кезінде сатушы қаптамадағы кодты бақылау-касса машинасына қосылған құрылғымен сканерлеуі тиіс. Код туралы мәліметтер кассалық чекке енгізіледі, ал сату туралы ақпарат таңбалау жүйесіне жіберіледі.
Сатып алушы таңбаланған тауарды қайтарса, ережелер оны тиісті мәліметтерді бере отырып, айналымға қайта енгізуді көздейді.
Міндетті таңбалау енгізілген күнге дейін өндірілген таңбаланбаған қоспаларды жарамдылық мерзімі біткенше сатуға рұқсат етіледі. Қаласа, нарық қатысушылары мұндай қалдықтарды өз еркімен таңбалай алады.
Сонымен қатар белгіленген тізбедегі БАД-ты міндетті таңбалау 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап енгізілді. Ережелердің 10 қазанда күшіне енуі және 2027 жылғы 1 наурыздан бастап толық қадағалаудың іске қосылуы — жүйені енгізудің жекелеген кезеңдері.
Таңбалауды тексеру үшін Naqty Onim қосымшасы жұмыс істейді. Сатып алушылар қаптамадағы DataMatrix кодын сканерлеп, өнім туралы мәліметтер ала алады. Таңбалау жоқ болса, зақымдалса немесе оқылмаса, бұл туралы қосымша арқылы хабарлауға болады.