Birinshi jáne Ekinshi dúnıejúzilik soǵystar kezinde batqan kemeler men súńgýir qaıyqtar Soltústik teńizdiń ekologıasyna qaýip tóndirýin jalǵastyrýda: olardyń korpýstarynan sýǵa ýly trınıtrotolýol sińip, teńiz ekojúıesine zıan keltirýde, dep habarlaıdy infohub.kz.
Orhýs ýnıversıtetiniń ǵalymy Katrın Iýýl Andresen bastaǵan halyqaralyq ǵalymdar toby Danıa jaǵalaýyndaǵy UC-30 nemis súńgýir qaıyǵynyń sýǵa batqan aımaǵynan jarylǵysh zattardyń izderin tapty. Lastaný aýqymyn baǵalaý úshin zertteýshiler kók mıdıalardy paıdalandy. Bıologıalyq synaqtar mollúskalardyń fermentatıvtik ýly zattardy shyǵarý prosesteriniń buzylǵanyn jáne energıa qorlarynyń azaıǵanyn kórsetti.
Mamandardyń aıtýynsha, keme korpýstarynyń buzylýyna baılanysty trotıl, trınıtrotrıazın jáne dınıtrobenzol sıaqty qaýipti qosylystardyń aǵyp ketýi kúsheıe túspek. Bul hımıkattar ýly jáne kanserogendi qasıetterge ıe, komersıalyq balyq aýlaý kásibin qosa alǵanda, azyq-túlik tizbegine qaýip tóndiredi.
Danıa sýlarynda 10 myńnan astam batqan keme bar, onyń shamamen 15 paıyzy dúnıejúzilik soǵystar kezeńine jatady. Oq-dárilerdi shuǵyl shyǵarý úlken shyǵyndardy talap etedi, sondyqtan ǵalymdar qorshaǵan ortaǵa eń úlken qaýip tóndiretin jerlerdi anyqtaýǵa tyrysýda, osylaısha naqty sheshimder qabyldaýǵa múmkindik alady.