Donskoı GOK-tiń «Bolashaq» shahtasy, ERG-tiń iri ınvestısıalyq jobalarynyń biri, ken qazbalarynda tabıǵı sýteginiń bólinýi sıaqty kútpegen máselege tap boldy. Bul zertteý júrgizý úshin jumysty ýaqytsha toqtatýǵa ákeldi. Búginde shahta qaıta jumys istep tur, biraq buǵan deıin qaýipsizdik tásilderin qaıta qaraý qajet boldy, dep habarlaıdy infohub.kz.
Shahtanyń jobalyq qýaty jylyna 7,5 mln tonna hrom kenine deıin jetedi, bul uzaq merzimdi shıkizat bazasyn qamtamasyz etip, Qazaqstannyń feroqorytpa óndirisin damytýǵa múmkindik beredi. Alaıda iske qosylǵannan keıin kóp uzamaı «Qazhrom» komandasy tabıǵı sýteginiń bólinýin anyqtady. Negizgi mindet gazdyń kózderi men kólemin anyqtaý, sondaı-aq baqylaý sharalaryn ázirleý boldy.
Zertteýler sýteginiń taý massıvinde mıllıondaǵan jyldar boıy júrgen tabıǵı hımıalyq prosester nátıjesinde paıda bolǵanyn kórsetti. Belgili bir jaǵdaılarda gaz bólinip, qazbalarǵa túsedi. Bul prosesti zertteýge Qazaqstan, Reseı, Túrkıa jáne Germanıanyń ǵylymı ınstıtýttary tartyldy. Mamandar qosymsha tehnıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq qaýipsizdik sharalaryn ázirledi.
Sonymen qatar shahtany jumysty qaıta bastaýǵa daıyndady: qazbalardy qaıta bekitti, kólik gorızonttaryn qalpyna keltirdi, prohodka brıgadalarynyń sanyn kóbeıtti jáne aerogazdyq baqylaýdy kúsheıtti. Shahta bastyǵy Nurlan Ábdýllınniń aıtýynsha, sýtegi aýadan jeńil, sondyqtan ol joǵary kóterilip, tazalaý keńistiginiń kúmbez bóliginde jınalýy múmkin. Bul qasıet tómendeıtin uńǵymalardy qoldanatyn degazasıa jobasynyń negizine alyndy.
Búginde sýtegi eki jolmen shyǵarylady: joǵarydaǵy gorızonttan kólbeý uńǵymalar arqyly jáne shahtalyq jeldetý júıesi arqyly. İshki uńǵymalar aldyn ala burǵylanady, al gazdy májbúrlep shyǵarý úshin jer betinen tik uńǵyma arqyly degazasıalyq sorǵy qondyrǵysy qoldanylady. Gazdyń qozǵalysyn baqylaý mańyzdy, sondyqtan jeldetý jumys aımaqtarynda gazdyń jınalýyna jol bermeıtindeı uıymdastyrylǵan.
Aýa aǵyndaryn modeldeý úshin VentSim baǵdarlamasy qoldanylady, ol sheshimderdi engizýge deıin kompúterde tekserýge múmkindik beredi. Sondaı-aq aǵyndardy dál basqarý úshin avtomatty jeldetý qaqpalary ornatylýda. Shahta personaldy pozısıalaý jáne avarıalyq habarlaý júıesimen jabdyqtalǵan, árbir shahterde aqparattyq paneli bar sham bar.
Rýdnık atmosferasyn baqylaý kúsheıtildi: barlyq shahterler zamanaýı gazoanalızatorlarmen qamtamasyz etildi, al bas shamdaryna dıspecherge naqty ýaqyt rejıminde derekterdi jiberetin dachıkter ornatylǵan. Stasıonarlyq gazoanalızatorlarǵa negizdelgen aerogazdyq baqylaý júıesi engizildi. Sýteginiń ruqsat etilgen konsentrasıasynan asyp ketken jaǵdaıda áreket etý algorıtmderi ázirlendi.
ERG S.à r.l. menedjerler keńesiniń múshesi Shahmurat Mutalıp adam ómiri men densaýlyǵy basymdyq ekenin jáne óndiristiń damýy qaýipsizdikti arttyrýmen qatar júrýi kerektigin atap ótti. Sýtegin baqylaý jumystary jerasty óndirýdiń zamanaýı tehnologıasy Sublevel Caving (SLC) túrine kóshýmen qatar júrip jatyr, bul mehanıkalandyrý men avtomattandyrýdyń joǵary deńgeıin qamtıdy.
Donskoı GOK dırektory Baýyrjan Ótemisov qaýipsizdik sharalar keshenimen qamtamasyz etiletinin atap ótti: adamdar, ǵylym, ınjenerlik sheshimder, sıfrlyq tehnologıalar jáne tehnıka. ERG-tiń Qazaqstandaǵy bas dırektory Kýdrát Shamıev shahtanyń el úshin strategıalyq mańyzyn jáne jańa tehnologıalyq sheshimderdi engizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti.
«Bolashaq» sıfrlarda: ınvestısıalar 1 trln teńgeden astam, qýaty jylyna 7,5 mln tonnaǵa deıin, shamamen 800 jumys orny.