Telefon alaıaqtary qońyraý shalǵanda áleýetti qurbannyń jeke sáıkestendirý nómirin (JSN), aty-jónin aıtyp, senimge kirýge tyrysady. Bul bank nemese memlekettik organ qońyraý shalyp turǵandaı áser qaldyrady. Alaıda kredıt rásimdeý, bank qyzmetin alý nemese SIM-karta tirkeý úshin 12 tańbaly JSN jetkiliksiz. Alaıaqtarǵa bul sandar ne úshin kerek jáne qandaı málimetterdi bóten adamǵa berý shynymen qaýipti ekenin «Kýrsıv» anyqtady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
JSN ózdiginen memlekettik aqparattyq júıelerge nemese bank servısterine qoljetimdilik ashpaıdy, biraq áleýmettik ınjenerıa sqemasynyń elementine aınalýy múmkin. Mysaly, alaıaq ózine belgili derekterdi atap, adamnan odan da mańyzdy aqparatty aldap alýǵa tyrysady.
«Kredıt rásimdeý, bank qyzmetterin alý, SIM-karta tirkeý nemese ózge de qarjylyq operasıalardy jasaý úshin bir JSN jetkiliksiz. Bankter, mıkroqarjy uıymdary jáne baılanys operatorlary jeke basty rastaý, bıometrıa, bir rettik SMS-kodtar, ESQ jáne zańnamada kózdelgen ózge de tásilderdi qosa, qosymsha sáıkestendirý jáne aýtentıfıkasıalaý ádisterin qoldanady», — dep habarlady Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi «Kýrsıvtiń» saýalyna jaýap berip.
Osylaısha, alaıaqtardy eń aldymen jeke basty nemese operasıany rastaýǵa múmkindik beretin málimetter qyzyqtyrady.
İshki ister mınıstrligi bóten adamdarǵa SMS-kodtardy, qupıasózderdi, bank kartalarynyń derekterin jáne mobıldi banktiń logınderin aıtpaýǵa keńes beredi. Sondaı-aq kúdikti siltemelerge ótpeý nemese beıtanys áńgimelesýshilerdiń ótinishi boıynsha qosymshalardy ornatpaý kerek.
Jeke Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligi 1414-ten keletin kodtar týraly eskertedi.
«1414-ten keletin rastaý kodtaryn eshqashan habarlamańyz, óıtkeni olar eseptik jazba ıesine arnalǵan jáne memlekettik qyzmetterge qoljetimdilik berýi múmkin. Memlekettik organdar men bankter eshqashan telefon nemese messendjerler arqyly bank derektemelerin, SMS-kodtardy jáne operasıalardy rastaýǵa qajetti basqa da derekterdi suramaıdy», — dedi sıfrlyq mınıstrlik «Kýrsıvtiń» saýalyna jaýap berip.
Demek, eger áńgimelesýshi JSN men basqa da jeke málimetterdi bilse, bul onyń shottarǵa nemese memlekettik qyzmetterge qol jetkizgenin bildirmeıdi. Qaýip adam ózi kirý nemese operasıany rastaý derekterin bergen kezde týyndaıdy.
Eger azamat alaıaqtarǵa jeke nemese banktik derekterdi habarlap qoısa, İİM qarym-qatynasty toqtatýǵa, bankke habarlasýǵa, qajet bolsa bank qoljetimdiligin buǵattaýǵa, shottardaǵy operasıalardy tekserýge jáne polısıaǵa júginýge keńes beredi.
Sondaı-aq Sıfrlyq mınıstrlik kredıt almaýdy josparlaǵandarǵa eGov Mobile-da «Stop-kredıt» servısin qosýǵa keńes beredi. Jeke derekterdiń yqtımal aǵyp ketýin tekserý úshin vedomstvo NomadGuard-ty usynady.
Sonymen qatar, buzylǵan qupıasózderdi aýystyryp, eki faktorly aýtentıfıkasıany qosý kerek — bul da eseptik jazbalardy qorǵaýǵa kómektesedi.
Buǵan deıin «Kýrsıv» Qazaqstan Respýblıkasynyń Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligi eGov buzylǵany jáne 15 mln qazaqstandyqtyń derekteri aǵyp ketkeni týraly aqparatqa qalaı jaýap bergenin jazǵan bolatyn.