Ulybrıtanıa úkimetiniń táýelsiz ekonomıkalyq boljamshysyna solshyl da, ońshyl da saıası kúshter tarapynan jasalyp jatqan shabýyldar «habarshyny atyp tastaýmen» birdeı. Bul týraly yqpaldy parlamenttik top málimdedi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Qazynashylyq komıteti Búdjettik jaýapkershilik basqarmasyn (BJB) «túbegeıli reformalaýǵa» shaqyrǵan «dabyldy úndeýlerdi» qabyldamady. Komıtet músheleriniń pikirinshe, memlekettik qarjy tapshylyǵynan qıyn sheshimder qabyldaýǵa májbúr bolǵan saıasatkerlerdi kinálaýǵa bolmaıdy.
Degenmen parlamentshiler mınıstrlerge BJB-ǵa qazir jarıalap júrgen bes jyldyq jáne 50 jyldyq boljamdaryna qosymsha retinde 10 jyldyq ekonomıkalyq boljamdy qabyldaýdy tapsyrý máselesin qarastyrýǵa keńes berý kerek degen qorytyndyǵa keldi.
Sonymen qatar parlament BJB-nyń aldaǵy 50 jyldaǵy memlekettik qarjy turaqtylyǵyna tónetin qaýipterdi baıandaıtyn jyl saıynǵy fıskaldyq táýekelder men turaqtylyq týraly esebin talqylaýǵa ýaqyt bólýi tıis.
Komıtet tóraǵasy Meg Hıllıerdiń aıtýynsha, BJB-ny synaýshylar ony «Qazynashylyq mınıstrleri men sheneýnikterin tunshyqtyryp ustaǵan qarańǵy kúshterdiń ıesi» retinde sıpattaýǵa tyrysqan. Alaıda komıtet júrgizgen tekserý munyń «múldem shyndyqqa janaspaıtynyn» kórsetti.
«Memlekettik shyǵystar qyldaı jińishke marjamen júzege asyrylǵanda, fıskaldyq erejeler, demek BJB-nyń boljamdary da mańyzdyraq bola túsedi. Bul — BJB-nyń shekten shyǵýy emes, qazynashylardyń sheshim qabyldaý ereksheligi», — dedi Hıllıer.
BJB-ny 2010 jyly sol kezdegi qazynashy Djordj Osborn ekonomıkalyq ósimniń táýelsiz boljamdaryn usyný jáne úkimettiń salyq pen shyǵys saıasatynyń áserin baǵalaý úshin qurǵan bolatyn.
Sodan beri ol Osbornnyń qazynashylyǵy tusyndaǵy birinen soń biri júrgizilgen qatań únemdeý búdjetteriniń áserin asyra baǵalamady degen aıyppen, keıinirek ekonomıkanyń ósý áleýetin asyra baǵalady degen synǵa ushyrady.
Batys Anglıa ýnıversıtetiniń ekonomısi profesor Djo Mıchell men Grınvıch ýnıversıtetiniń ekonomısi doktor Robert Kalvert Djamp komıtetke BJB-nyń bes jyldyq boljam sońyndaǵy bos qarjylyq qýat — kóbine «qor» dep atalatyn — deńgeıi týraly boljamdary úkimettiń shyǵys saıasatyn aıqyndaıtyn bolyp ketkenin aıtty.
«BJB demokratıalyq mandaty joq bola tura, ruqsat etilgen fıskaldyq saıasattyń shekarasyn aıqyndaıtyn organǵa aınaldy. Ol tek boljam jasap qana qoımaıdy, úkimettiń fıskaldyq erejelerden ótken-ótpegenin de sheshedi. Nátıjesinde onyń «qor» kórsetkishteri saıasatty shekteıtin basty tutqaǵa aınaldy», — dedi olar.
Qazynashylyq komıtetiniń sońǵy tekserýi BJB tóraǵasy Rıchard Húzdiń 2025 jyldyń jeltoqsanynda aldyńǵy búdjetke bergen baǵasy aǵyp ketkennen keıin qyzmetten ketýinen soń júrgizildi.
«Qazir ekonomıkalyq pikirtalasymyzdaǵy táýelsiz daýysty saqtap qalý ýaqyty, ony álsiretýge tyrysýdyń emes. Jańa qazynashynyń jáne jalpy ákimshiliktiń bul oıdy anyq ári únemi aıtyp otyrýyn qalaımyn», — dedi Hıllıer.
«Degenmen úkimet saıasatynyń uzaq merzimdi yqtımal saldaryn da, ekonomıkanyń alys bolashaqtaǵy boljamdy jolyn da qarastyrýdyń máni bar dep esepteımin. Olar asa belgisiz bolǵanymen, osy eldi jıi tejep kele jatqan qysqa merzimdi oılaý sıklin qalaı buzýǵa bolatyny týraly pikirtalas bastaýǵa kómektesýi múmkin», — dep qosty ol.