Ulybrıtanıanyń Arnaıy áýe qyzmetiniń (SAS) burynǵy múshesiniń terorızmge qarsy operasıaǵa qatysýy týraly kitabyn jarıalaýǵa salynǵan tyıym Qorǵanys mınıstrliginiń ótinishi boıynsha uzartyldy. Kitaptyń el aýmaǵynda jaryq kórýine qoıylǵan shekteý áskerı qyzmetkerge qarsy úkimettiń sot isi aıaqtalǵansha jalǵasady. Ol tek Krıstıan Kreıghed degen búrkenshik atpen belgili, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Kreıghed 2019 jyly Kenıa astanasy Naırobıde ál-Shabab tobynyń shabýylynan keıin bolǵan oqıǵaǵa qatysqany úshin Vıktorıa kresinen bir saty tómen marapat — «Kórnekti erlik kresin» alǵan. Sol shabýylda 21 adam qaza tapty. Kreıghed qarýly sodyrlar qonaqúı keshenine shabýyl jasaǵanda 700-den astam adamdy qutqarǵanyn málimdeıdi.
Qorǵanys mınıstrligi Kreıghedtiń kitabynda ol brıtandyq arnaıy kúshterge qosylǵan kezde óz erkimen qol qoıǵan qupıalylyq kelisiminiń buzylǵany bar dep esepteıdi. Osy aıda ýaqytsha tyıym salynǵan bolatyn, al beısenbide úkimet advokattary sot isi sheshilgenshe ony uzartýdy surap, joǵarǵy sotqa qaıta keldi.
Qorǵanys mınıstrliginiń atynan sóılegen Olıver Sanders KC Londondaǵy sotqa Kreıghedtiń kelisimdi buzǵany týraly talap «anyq ári daý týdyrmaıtynyn» aıtty. Kitap AQSH-ta jaryq kórgen, biraq Sanderstiń paıymdaýynsha, bul mańyzdy emes, óıtkeni «onyń shetelde qoljetimdi bolýynyń jalǵyz sebebi — jaýapkerdiń óziniń quqyqqa qaıshy áreketi».
Kreıghed sotqa kelmedi, onyń ókili de bolmady. Tyıymdy uzartý týraly sheshimde sýdıa Saını myrza Kreıghedtiń kelisimshartqa «óz erkimen kiriskenin» jáne oǵan basshylary kitapty jarıalaýǵa ruqsat berilmeıtinin «anyq ári dáıekti túrde aıtqanyn» málimdedi.
Sýdıa Qorǵanys mınıstrliginiń «tyıym salýǵa tolyq negizi bar» dep sanaıtynyn jáne Kreıghed kelisimdi «ashyq túrde buzǵan» sıaqty kórinetinin, ony «yqtımal saldarǵa kózin ashyq ustap» jasaǵanyn aıtty.
Kreıghed 2023 jyly Qorǵanys mınıstrligine qarsy sot talabynan utylyp qalǵan edi. Onda vedomstvo ulttyq qaýipsizdik múddesin negizge alyp, kitaptyń jarıalanýyna ruqsat bermegen bolatyn.
Kreıghed 1992 jyly qarýly kúshter qataryna qosylyp, 2006–2020 jyldary arnaıy kúshterde qyzmet etti. Sotqa buryn arnaıy kúshterge qosylǵan kezde ol SAS-taǵy qyzmeti týraly aqparatty jarıalaýǵa tyıym salatyn kelisimge qol qoıǵany aıtylǵan.
Qupıalylyq kelisiminde Kreıghed arnaıy kúshterdegi qyzmetine qatysty aqparatty Qorǵanys mınıstrliginiń «jazbasha aldyn ala ruqsatynsyz» jarıalamaýǵa «ómirimniń sońyna deıin mindetteıtin saltanatty ýáde» beretini jazylǵan. Kitapqa qatysty mundaı ruqsat berilmegen.
Sanders: «Eger ol kelisimge qol qoımaǵanda, Ulybrıtanıanyń arnaıy kúshterinde qyzmet etpes edi. Naırobıde de bolmas edi; oǵan daıyndyq, jabdyq, qarý-jaraq, qoldaý da berilmes edi. Oǵan bul unamasa da, ol osyǵan kelisken, al kelisimshart quqyǵy turǵysynan bul óte, óte anyq», — dedi.