Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasy Afrıkanyń naqty kólemin kórsetetin jańa álem kartasyn maquldady. Bul — afrıkalyq elder men belsendi toptardyń birneshe jylǵy naýqanynyń nátıjesi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Juma kúni qabyldanǵan qarardy Togo usynyp, Afrıka odaǵyna múshe elder qoldady. Daýys berýge qatysqan 164 memlekettiń barlyǵy qarardy qoldady. Tek AQSh qarsy daýys berdi, al Serbıa, Estonıa, Grýzıa, Lıtva, Moldova jáne Ýkraına — qalys qaldy.
Qarar álemdegi úkimetter men mekemelerdi XVI ǵasyrdan beri keńinen qoldanylyp kele jatqan dástúrli Merkator kartasyn, geograftardyń pikirinshe, aýmaqtardy dálirek kórsetetin Equal Earth proeksıasyna aýystyrýǵa shaqyrady.
Merkator proeksıasynda Grenlandıa men Afrıka shamamen birdeı kólemde kórinedi, al Equal Earth proeksıasynda qurlyqtar naqty proporsıada beınelengendikten, Afrıka Grenlandıadan 14 ese úlken bolyp kórinedi.
BUU baıandamasynda atap ótilgendeı, jumadaǵy qarar Merkator proeksıasyna tyıym salmaıdy jáne ony mindetti túrde aýystyrýdy talap etpeıdi, tek Equal Earth proeksıasyn qoldanýǵa shaqyrady.
Daýys berý aldynda BUU Togo syrtqy ister mınıstri Robert Dússeıdiń sózin keltirdi: «Kartalar álemdi qabyldaýymyzdy qalyptastyrady. Olar bilimge baǵyt beredi, qıaldy qorektendiredi jáne ujymdyq kózqarasqa áser etedi».
Jańa kartany qabyldaý naýqanyn bastaǵan Africa No Filter uıymy qarardy quptap, «mektepterde, oqýlyqtarda, jańalyqtar bólmelerinde, bızneste jáne mıllıardtaǵan adam kún saıyn paıdalanatyn sıfrlyq platformalarda naqty kartalardy kórgimiz keledi» dep málimdedi.
Birneshe el bul sheshimdi quptap, Equal Earth kartasyn qoldanýǵa shaqyrdy. Fransıanyń syrtqy ister mınıstri Jan-Noel Barro daýys berýden keıin áleýmettik jelide: «Kartany ózgertý álemdi ózgertpeıtini anyq. Biraq ony burmalaıtyn kórinisti túzetý — bul aqıqatqa jasalǵan qadam» dep jazdy.
Merkator kartasyn flamand kartografy Gerardýs Merkator teńizshilerge baǵyt berý úshin jasaǵan bolatyn. Alaıda belsendilerdiń aıtýynsha, bul karta Soltústik Amerıka men Grenlandıa sıaqty polúske jaqyn aımaqtardy úlkeıtip, Afrıka men Ońtústik Amerıkany kishireıtip, qurlyqtardyń kólemin burmalaıdy.
Al 2018 jyly jasalǵan Equal Earth proeksıasy Jerdiń qısyqtyǵyn eskerip, qurlyqtardy naqty proporsıada kórsetedi.
Geograftardyń pikirinshe, dástúrli karta tek navıgasıa úshin ǵana jaramdy. Sırakýz ýnıversıtetiniń geografıa profesory Mark Monmoner: «Osy tar navıgasıalyq qoldaný aıasynan tys, ony paıdalanýdyń esh máni joq» dedi.