1986 жылы Чернобыль АЭС-індегі апат кезінде шашылған микроскопиялық радиациялық бөлшектер мамандар күткеннен баяу ыдырайды. Бұл қорытындыға Лейбниц атындағы Ганновер университеті мен Дрезден-Россендорф Гельмгольц орталығының неміс физиктері мен кристаллографтары «ыстық бөлшектер» деп аталатын үлгілерді зерттей отырып келді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Сөз 8-ден 50 микрометрге дейінгі мөлшердегі ядролық отынның микроскопиялық сынықтары туралы болып отыр. Олар апат кезінде қоршаған ортаға шашылған. Талдау көрсеткендей, көптеген сынықтағы отынның кристалдық құрылымы бұрын болжанғаннан әлдеқайда жақсы сақталған.
Зерттеу үшін ғалымдар Гренобльдегі синхротронда рентгендік дифракция әдісін қолданды. Олар алты оқшауланған бөлшектің құрылымын 2000 түрлі бұрыштан өлшеді. Нәтижесінде жарылыс пен одан кейінгі өрт кезінде үш түрлі сынық пайда болғаны анықталды. Олардың бір бөлігі уран диоксидінің қасиеттерін сақтап қалса, екіншілері экстремалды температураның әсерінен цирконийдің қорғаныш қабатымен қосылып кеткен, ал үшіншілері графиттің он күн бойы жануы кезінде тотыққан. Зерттеушілердің айтуынша, алғашқы екі типтің жоғары химиялық тұрақтылығы радиациялық заттардың топырақ пен суға тез шайылуына кедергі келтіреді.
Сонымен қатар жұмыс авторлары ескертеді: қорытындылар тек екі локациядағы алты сынық бойынша жасалған. Бөлшектер құрылымындағы сөзсіз айырмашылықтарға байланысты Чернобыль АЭС-інің айрықша аймағы адам үшін ұзақ уақыт қауіпті болып қала береді. Қазір ғалымдар ауыр трансуранды элементтердің әрекетін дәлірек бағалау үшін зерттеулерін жалғастырып жатыр.