Дания парламенті Гренландия, Дания және АҚШ арасындағы жаңа Арктикалық қауіпсіздік келісімін бірауыздан мақұлдады. Бұл қадам Дональд Трамптың аталған аумақты басып алу қаупін жариялағанынан бірнеше ай өткен соң, тараптар арасындағы қатынастардың жаңа кезеңін ашады деп күтілуде, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Құжатқа АҚШ президенті мен Гренландия мен Данияның премьер-министрлері Йенс-Фредерик Нильсен мен Метте Фредериксен ұзақ келіссөздерден кейін қыркүйек айында қол қойған болатын. Келісім 1951 жылғы қорғаныс туралы шартты жаңартып, АҚШ-қа Гренландияның су асты аймағына қолжетімділік беріп, сондай-ақ зымыранға қарсы қорғаныс жүйесін салуға нақты рұқсат береді.
Сонымен қатар құжат бұрынғы Дания отары болған Гренландияны тең құқықты серіктес ретінде таниды және ол Даниядан толық тәуелсіз болған жағдайда да НАТО құрамында қалатынын көздейді.
Келісімді осы айдың басында Гренландия парламенті де мақұлдаған. Данияның сыртқы істер министрі Ларс Лёкке Расмуссеннің айтуынша, құжаттың күшіне енуі үшін енді тек Трамптың АҚШ Конгресіне хабарлама жіберуі қалды.
«Біз өз тарапымыздағы мәселені шештік. Бұл — оң өзгеріс, өйткені Гренландия төңірегіндегі барлық белгісіздікті жояды және болашақ ынтымақтастықтың тиісті негізін құрады», — деді Лёкке Расмуссен заң жобасы қабылданғаннан кейін.
Алайда ол АҚШ-пен арадағы сенімге нұқсан келгенін ескертті. «Демек, алда сенімді қалпына келтіру жөнінде ауқымды жұмыс тұр. Бірақ бұл келісім аясында жүзеге асады, бұл — жақсы нәрсе», — деп атап өтті министр.
Келісімге қол қойылар алдында Трамп АҚШ Гренландияның тиісті бөлігінде «ірі әскери қатысуын дамыту үдерісін дереу бастайтынын» айтқан. Бірақ Лёкке Расмуссен бейсенбіде АҚШ әзірге Данияны жаңа әскери базалар құру жоспарлары туралы хабардар етпегенін мәлімдеді.
АҚШ-тың Даниядағы елшісі Кен Хауэри әлеуметтік желіде Дания парламентінің бүгін Гренландия қауіпсіздік келісімін 109-0 дауыспен бірауыздан ратификациялағанына «қуанышты екенін» жазды.
Ол таратқан мәлімдемеде: «Америка Құрама Штаттарының атынан Дания парламентінің тарихи АҚШ—Дания—Гренландия қорғаныс келісімін ратификациялауды қолдағанын құптаймын, бұл оның күшіне енуіне жол ашады», — делінген.
«Келісім — зор жетістік. Ол біздің серіктестігімізді болашақ қауіпсіздік сын-қатерлеріне сай жаңартып, Америка Құрама Штаттарының, Гренландияны қоса алғанда Дания корольдігінің және бүкіл НАТО-ның қауіпсіздігін нығайтады», — деп қосты елші.
Сондай-ақ ол: «Келісім бойынша көп сағат келіссөз жүргізген Дания мен Гренландиядағы әріптестерге рақмет. Ол бізді қауіпсіз, күшті және сенімді етеді. Келісімді іске асыру және Дания корольдігінің түкпір-түкпіріндегі достарымыз бен одақтастарымызбен өзге де ортақ міндеттерді ілгерілету барысында ынтымақтастығымызды тереңдете беруге дайынмын», — деді.
АҚШ пен Дания мен Гренландия арасындағы, сондай-ақ жалпы НАТО одағы арасындағы қатынастар Трамптың аталған арктикалық аумақты басып алу туралы қайта-қайта қауіптенгенінен бұрын-соңды болмаған күйзеліске ұшыраған еді. Бұл Данияның АҚШ шапқыншылығына дайындалуына әкеп соқты.
Қаңтар айында қауіп соншалықты нақты сезілгендіктен, Копенгаген АҚШ шабуылы болған жағдайда қан салынған қаптар мен ұшу-қону жолақтарын жаруға арналған жарылғыш заттарды жібергені хабарланған болатын.


