Ǵalymdar demensıa qaýpindegi aıyrmashylyqtar tym kári jasta da saqtalatynyn anyqtady, dep habarlaıdy infohub.kz.
Kalıfornıa ýnıversıtetiniń Deıvıstegi zertteýshileri (UC Davis Health) jáne Kaiser Permanente medısınalyq uıymy The Lancet Healthy Longevity jýrnalynda LifeAfter90 uzaq merzimdi zertteýiniń nátıjelerin jarıalady. 2018 jyly bastalǵan ǵylymı joba uzaq jasaǵan adamdardyń kognıtıvtik densaýlyǵyn zertteýge arnalǵan. Mamandar zertteýge qatysqan kezde demensıa belgileri joq 800-den astam qatysýshynyń medısınalyq kartalaryn taldady, olardyń ortasha jasy 92-de boldy. Keıbir qatysýshylardyń ambýlatorıalyq tarıhy 1960-jyldardan bastap baqylanǵan.
Nátıjeler 65 jasta baıqalǵan demensıa qaýpindegi aıyrmashylyqtar 90 jastan keıin de saqtalatynyn kórsetti. 90 jastan asqan áıelder erlerge qaraǵanda demensıaǵa shamamen eki ese jıi shaldyǵady. Sonymen qatar, ǵalymdar násildik jáne etnıkalyq toptar arasynda eleýli aıyrmashylyqty anyqtady: qara násildi qatysýshylarda qaýip azıalyq qatysýshylarǵa qaraǵanda 75% joǵary boldy. Latınoamerıkalyq qatysýshylar arasynda da aýrýdyń joǵary kórsetkishteri tirkeldi.
APOE genetıkalyq faktory kári jasta da mańyzdy ról atqara beredi. APOE2 geniniń qorǵanysh nusqasy 90 jastan keıin de demensıanyń damý yqtımaldyǵyn 60% tómendetedi. Al APOE4 nusqasy erler men qara násildi qatysýshylarda aýrý qaýpin eki ese arttyrady. Jumystyń aǵa avtory Reıchel Ýıtmer jáne birinshi avtor Hıları Kolbet 90 jasqa psıhıkalyq buzylystarsyz jetý qaýipterdi tolyq joqqa shyǵarmaıtynyn, sondyqtan aldyn alý sharalary ómir boıy jalǵasýy kerektigin atap ótti.