Dıetalyq sýsyndardyń paıdasy men yqtımal zıany týraly daý kópten beri jalǵasyp keledi. Lıverpýl ýnıversıteti men Lıds ýnıversıtetiniń ǵalymdary tómen kalorıaly táttilendirgishteri bar sýsyndar salmaq joǵaltýda qarapaıym sýdan kem túse me, sony anyqtaýdy uıǵardy. Jańa iri zertteý olardyń salmaqty sýdan kem emes baqylaýǵa kómektesetinin kórsetti, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Zertteýge artyq salmaǵy nemese semizdigi bar 493 eresek adam qatysty. Olardyń barlyǵy salmaqty baqylaýdyń minez-qulyq baǵdarlamasynan ótti. Qatysýshylar kezdeısoq túrde eki topqa bólindi: birine kún saıyn sý ishý usynyldy, ekinshisine — tómen kalorıaly táttilendirgishteri bar dıetalyq sýsyndar. Sýsyndardyń quramynda aspartam, asesýlfam-K nemese sýkraloza boldy.
Qatysýshylardy baqylaý 104 apta, ıaǵnı eki jylǵa sozyldy. Tutynylatyn táttilendirgishter mólsheri Eýropalyq azyq-túlik qaýipsizdigi agenttigi (EFSA) belgilegen ruqsat etilgen deńgeıler sheginde qaldy.
Eki jyldan keıin eki toptyń qatysýshylary da aryqtady. Dıetalyq sýsyndar tobynda ortasha salmaq joǵaltý 4,8 kg, al sý tobynda — 3,7 kg boldy. Toptar arasyndaǵy aıyrmashylyq statısıkalyq turǵydan mańyzdy bolmady, ıaǵnı zertteýshiler bir nusqanyń ekinshisinen tıimdirek ekenin rastaı almady.
Salmaqtyń tómendeýi búkil zertteý barysynda, sonyń ishinde qatysýshylar baǵdarlama aıasynda qosymsha kómek almaǵan sońǵy jyly da saqtaldy. Eki toptaǵy adamdardyń bel men jambas ólshemderi de kishireıip, dene quramynyń kórsetkishteri men keıbir metabolıkalyq kórsetkishteri jaqsardy.
Qant tutyný eki topta da azaıdy. Dıetalyq sýsyndar tobynda bul qysqarý sál aıqynyraq boldy.
Ǵalymdar teksergisi kelgen máselelerdiń biri — jasandy táttilendirgishter aǵza eleýli kalorıasyz tátti dámdi sezingendikten adamdy kóbirek jeýge májbúrleı me. Alaıda eki jyl ishinde zertteýshiler buǵan dálel taba almady.
Osylaısha, nátıjeler aryqtaýǵa tyrysyp, biraq tátti sýsyndarǵa úırengen adamdar úshin olardyń dıetalyq nusqalary jaman balama bola almaıtynyn kórsetedi.
Zertteýdi American Beverage Association — sýsyndar ındýstrıasynyń uıymy qarjylandyrǵanyn eskerý kerek. Alaıda avtorlar ǵalymdar qarjylandyrýshy taraptan táýelsiz jumys istegenin jáne taldaý men nátıjelerdi jarıalaýdy ózderi baqylaǵanyn málimdedi.
Nátıjeler dıetalyq sýsyndardy densaýlyqqa tolyǵymen qaýipsiz dep sanaýǵa nemese olar sýdy almastyra alady degenge negiz bolmaıdy. Zertteý naqty kórsetkishterdi baǵalady. Ol táttilendirgishterdiń aǵzadaǵy basqa prosesterge yqtımal áserin joqqa shyǵarýǵa múmkindik bermeıdi.
Sonymen qatar, naqty táttilendirgishter — aspartam, asesýlfam-K jáne sýkraloza zertteldi. Tujyrymdardy qant almastyrǵyshtary bar barlyq ónimderge avtomatty túrde taratýǵa bolmaıdy.
Buǵan deıin Kursiv Health endokrınolog Saına Olesovamen lıpolıtıkter týraly sóılesken: olar nege aryqtaýǵa kómektespeıdi, qandaı asqynýlar bolýy múmkin jáne qandaı jaǵdaılarda prosedýradan bas tartqan jón.