Fılıppınniń burynǵy prezıdenti Rodrıgo Dýtter Hagadaǵy Halyqaralyq qylmystyq sotqa ózi kelip, adamzatqa qarsy qylmys jasady degen aıyppen sot aldynda tur. Ol esirtkige qarsy júrgizgen qandy naýqany úshin aıyptalyp otyr — sol kezde ondaǵan myń usaq esirtki satýshysy sotsyz óltirilgen dep esepteledi. 81 jastaǵy saıasatker sársenbide qara kostúm men aq jeıde kıip, galstýk taqpaı sot zalyna kirdi. Bul — Manılada tutqyndalǵannan bergi 18 aıda onyń tulǵa retinde alǵash kórinýi. Osy ýaqytqa deıin ol sotqa beınebaılanys arqyly qatysyp, keıin birneshe otyrysty ótkizip jibergen. Sársenbidegi mártebelik otyrys Dýtterdiń advokattary burynǵy kóshbasshynyń densaýlyǵy nasharlap, sotqa turýǵa jaramsyz boldy degen ýáj aıtqannan keıin shaqyryldy. Alǵashqy sot otyrysy qarasha aıyna josparlanǵan.
Esirtkige qarsy naýqan Dýtterdiń 2016–2022 jyldar aralyǵyndaǵy prezıdenttiginiń basty baǵyty edi. Ol ekonomıkany ósirý úshin tynyshtyq pen tártip qajet dep dáleldegen. Halyqaralyq qylmystyq sot 2011 jylǵy 1 qarashadan — Dýtter ońtústiktegi úlken qala Davaonyń meri bolǵan kezden — 2019 jylǵy 16 naýryzǵa deıingi, ıaǵnı Fılıppın Halyqaralyq qylmystyq sottan shyqqan kúnge deıingi óltiristerdi qarastyryp otyr.
Dýtterdiń advokaty Pıter Heıns sotqa klıentiniń «eleýli jady buzylysy» bar ekenin, sondyqtan ol qorǵaýshylar tobymen jumys isteı almaıtynyn aıtty. Prokýrorlar buǵan qarsy ýáj keltirdi. 2019 jyly áli prezıdent kezinde Dýtter mıastenıa gravıs — júıke jumysyn buzatyn aýtoımmýndy aýrýmen aýyratynyn málimdegen. 2016 jyly 71 jasta bolǵan ol saılanǵan kezde Fılıppınniń eń qart prezıdenti edi.
Dýtter Halyqaralyq qylmystyq sotta sot aldynda turǵanda, onyń otbasy Fılıppın bıligi úshin joǵary dárejeli áýlettik kúreske tartylǵan. Onyń qyzy, vıse-prezıdent Sara Dýtter prezıdent Ferdınand «Bongbong» Markospen ashyq janjaldasyp otyr. 2022 jylǵy saılaýda jeńiske jetýge kómektesken Dýtter–Markos odaǵynyń ydyraýy 2025 jyldyń naýryzynda Rodrıgo Dýtterdiń Manıla áýejaıynda tutqyndalýyna jol ashty. Sara Dýtter 2028 jylǵy saılaýda Markosty almastyratyn basty úmitker sanalady — qazirgi prezıdent konstıtýsıa boıynsha ekinshi merzimge saılana almaıdy. Biraq ol ımppıchment prosesinde saıası ómiri úshin kúresip júr: kináli dep tanylsa, memlekettik qyzmetke saılaný quqyǵynan aıyrylady. Oǵan memlekettik qarajatty jymqyrdy jáne Markosty, birinshi hanym Lıza Araneta-Markosty jáne Markostyń nemere aǵasy, kongresmen Ferdınand Martın Romýaldesti óltirýge tapsyrys berdi degen aıyp taǵylyp otyr.