Eýrazıalyq ekonomıkalyq odaq elderiniń premer-mınıstrleri qarjy naryǵyna, elektrondy saýdaǵa jáne ǵylymı salaǵa áser etetin úsh kelisimge qol qoıdy. Qujattar EAEO elderiniń bırjalaryna brokerlerdiń ózara jiberilýin, ınternet-saýdanyń biryńǵaı erejelerin jáne ǵalym ataqtaryn ózara tanýdy kózdeıdi... dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Kelisimder 7 tamyzda Qyrǵyzstannyń Sholpan-Ata qalasynda ótken Eýrazıalyq úkimetaralyq keńestiń otyrysynda qol qoıyldy.
Qazaqstan premer-mınıstri Oljas Bektenovtiń aıtýynsha, 2025 jyly EAEO elderiniń ózara taýar aınalymy 95 mlrd dollardy qurady. Bir jyl ishinde kórsetkish 3,5%-ǵa tómendedi. 2026 jyldyń qorytyndysy boıynsha 7,3%-ǵa ósip, 102 mlrd dollarǵa jetedi dep kútilýde.
Negizgi kelisimderdiń biri qarjy naryǵyna qatysty. Ol brokerler men dılerlerdiń odaq elderindegi bırjalyq saýdaǵa ózara qatysýyn kózdeıdi. Naryqtyń kásibı qatysýshylarynyń ulttyq lısenzıalaryn ózara taný boljanady. Osynyń arqasynda brokerler EAEO-nyń basqa memleketteriniń bırjalarynda baǵaly qaǵazdarmen jáne týyndy qarjy quraldarymen saýda jasaýǵa tikeleı qol jetkize alady.
Ekinshi mańyzdy kelisim EAEO ishinde taýarlardyń elektrondy saýdasyn retteıdi. Osy ýaqytqa deıin odaqta ınternet-dúkender men marketpleıster úshin biryńǵaı ulttyq erejeler bolǵan joq. Qyrǵyzstan úkimet kabınetiniń tóraǵasy Adylbek Kasymalıev ortaq retteýdiń bolmaýy jańa transshekaralyq kedergilerdiń paıda bolýyna ákelýi múmkin ekenin eskertti. Reseı premer-mınıstri Mıhaıl Mıshýstın kelisim bızneske biryńǵaı jáne túsinikti jumys erejelerin, al satyp alýshylarǵa qoljetimdi taýarlar assortımentin keńeıtýdi qamtamasyz etýi tıis dep málimdedi.
Integrasıanyń damýyna qaramastan, otyrysqa qatysýshylar odaq ishinde ákimshilik shekteýlerdiń bar ekenin moıyndady. Armenıa premer-mınıstri Nıkol Pashınán EAEO-da kózdelgen taýarlardyń, qyzmetterdiń, kapıtaldyń jáne jumys kúshiniń erkin qozǵalý prınsıpteri áli tolyq iske asyrylmaı otyrǵanyn aıtty. Onyń aıtýynsha, jekelegen shekteýler men ákimshilik sharalar ortaq naryqtyń tolyqqandy jumysyna kedergi keltirip, bıznes úshin jaǵdaılardyń boljamdylyǵyn tómendetedi. Kasymalıev sondaı-aq elderdi ulttyq sheshimder qabyldaý kezinde seriktesterdiń múddelerin eskerýge shaqyrdy, jańa talaptar taýarlardyń qozǵalysyna qosymsha kedergiler jasamaýy úshin.
Úshinshi qol qoıylǵan kelisim EAEO memleketterinde ǵalym ataqtaryn ózara tanýdy kózdeıdi. Jańa mehanızm ǵalymdar men oqytýshylardyń kásibı utqyrlyǵyn jeńildetip, olardyń birlestikke kiretin basqa elderde jumys isteý múmkindikterin keńeıtedi dep kútilýde.
Eýrazıalyq ekonomıkalyq odaqqa (EAEO) bes el kiredi: Reseı, Qazaqstan, Belarýs, Armenıa jáne Qyrǵyzstan.