204 938 adam qatysqan aýqymdy zertteý EAT-Lancet ósimdikke negizdelgen taǵam rasıonynyń qannyń molekýlalyq beıinine áser etetinin jáne birqatar sozylmaly aýrýlardyń qaýpin azaıtatynyn kórsetti, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Ǵylymı jumys Communications Medicine jýrnalynda jarıalandy. Onyń negizine brıtandyq UK Biobank derekteri alyndy: ǵalymdar 40 pen 69 jas aralyǵyndaǵy qatysýshylar týraly málimetterdi taldady. Baqylaý orta eseppen 14 jylǵa sozylyp, osy ýaqyt ishinde zertteýshiler 45 densaýlyq kórsetkishin zerttedi.
EAT-Lancet planetarlyq dıetasyna adaldyqtyń joǵary baldary ókpe qaterli isigi men sozylmaly obstrýktıvti ókpe aýrýynyń damý qaýpiniń tómendeýimen eń aıqyn baılanys kórsetti.
Qan úlgilerin taldaý dıetaǵa baılanysty 163 aqýyz ben 37 metabolıtten turatyn beıindi anyqtaýǵa múmkindik berdi. Aqýyz beıini ókpe qaterli isigi qaýpiniń tómendeýimen eń joǵary korrelásıany kórsetti, al metabolıt beıini dıabettiń damý qaýpiniń tómendeýimen baılanysty boldy. Eki molekýlalyq beıin de ımýnıtetti retteý, qabyný jáne lıpıd almasýymen baılanysty bıologıalyq prosesterdiń qatysýyn kórsetedi.
Sonymen qatar metabolıkalyq beıin Parkınson aýrýynyń qaýpiniń joǵarylaýymen jáne júıke júıesiniń buzylystarynan bolatyn ólimmen baılanysty kórsetti. Avtorlar bul dıetanyń zıanyn dáleldemeıtinin atap ótedi: qan kórsetkishterine jasyryn aýrýlar nemese dári-dármek qabyldaý áser etýi múmkin.
Modeldeý 45 jastaǵy, dıeta boıynsha eń joǵary bal jınaǵan qatysýshylardyń kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy shamamen úsh aıǵa artyq bolǵanyn kórsetti.
Zertteýshiler jumystyń baqylaý sıpaty tikeleı sebep-saldarlyq baılanys týraly senimdi túrde aıtýǵa múmkindik bermeıtinin atap ótedi.