Klımattyq El-Nıno qubylysynyń kúsheıýi men qatty qýańshylyq Indonezıada jerasty shymtezek órtteriniń aýqymdy órshýine sebep boldy, dep habarlaıdy infohub.kz.
Indonezıada 2026 jylǵy tabıǵı órt maýsymy qarqyndy damyp, 2015 jylǵy apatty daǵdarystyń qaıtalanýynan qaýip týdyrýda. NASA Earth Observatory derekteri boıynsha, qatty qýańshylyq pen El-Nınonyń kúsheıýi el aýmaǵynda ornalasqan álemdegi tropıkalyq shymtezektik jerlerdiń shamamen 36 paıyzyn qurǵatqan. Nátıjesinde ot jer astyna tereń enip, shymtezek salystyrmaly túrde tómen temperatýrada aılar boıy tutanýy múmkin.
Sarapshylar jerasty shymtezek órtteri qarapaıym orman órtterinen áldeqaıda qaýipti ekenin atap ótedi. Ǵalymdardyń baǵalaýynsha, olar usaq bólshekter men organıkalyq kómirtekti úsh ese kóp, kúkirt dıoksıdin bes ese kóp, sondaı-aq metan men kómirtegi totyǵyn eki ese kóp shyǵarady. Kolýmbıa ýnıversıtetiniń zertteýshisi Robert Fıldtiń aıtýynsha, maýsymnyń alǵashqy aptalaryndaǵy órt belsendiligi kúrt ósýde. Qyrkúıektiń basynda stıhıa 2015 jylǵy apattyń úsh aılyq kezeńinde tirkelgen parnıktik gazdar kóleminiń shamamen 10 paıyzyn shyǵaryp úlgergen.
Jaǵdaıdy baqylaý qıyndap tur, sebebi qoıý tútin MODIS jáne VIIRS spýtnıkteriniń kórinisin jaýyp, janý oshaqtaryn aǵash tájderi men topyraq qabattarynyń astynda jasyrady. Merılend ýnıversıtetiniń ekologıalyq ǵylymdar ortalyǵynyń ekology Mark Kokreınniń túsindirýinshe, 1990-jyldary kúrish alqaptary men pálma plantasıalaryn qurý úshin shymtezek batpaqtarynyń qurǵatylýy aımaqty óte osal etken. Qazir jergilikti turǵyndar qaýipti tútin saldarynan áýe reısteriniń keshigýine, ulttyq saıabaqtardyń jabylýyna jáne mektepterdiń qashyqtan oqýǵa kóshýine tap bolyp otyr.