Ulybrıtanıanyń murany qorǵaý jónindegi qaıyrymdylyq uıymy English Heritage XXI ǵasyrda shabyndyqtardy eski ádispen ustap turý úshin erikti shalǵy sheberlerinen top jınap, olardy oqytyp shyǵardy. Alǵashqy shalǵy sheberleri Somerset graftyǵyndaǵy abattyq mańyndaǵy shabyndyqtarda jańa daǵdylaryn qoldanady. Bul bastama ejelgi kásipti jalǵastyryp qana qoımaı, sırek kezdesetin túkti ara túrin qorǵaýdy kózdeıdi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Oqýdan ótken Djınnı Sleıd shalǵy shabýdyń ózinde emdik bir nárse bar ekenin aıtady. «Belgili bir dene shynyqtyrý qajet, biraq bul — mura daǵdylaryn úırenýge degen ynta men qushtarlyq ta. Bul — qaıtalanatyn qozǵalys. Óz yrǵaǵyńdy taýyp, soǵan boılaısyń. Shabyndyqpen, tabıǵat kórinisimen shyndap baılanysa alasyń», — deıdi ol.
Alǵashqy eriktiler shalǵyny paıdalanýdyń ózi bir túısiktik lázzat ekenin baıqaǵan: júzdiń kesý dybysy, shabyndyqtyń ıisi.
«Shalǵy shabý — dástúrli daǵdylardyń zamanaýı syn-qaterlerdi sheshýde áli de ról atqara alatynynyń tamasha úlgisi. Biz tozańqaptarǵa qajet ártúrli, gúlge baı mekender jasaýǵa kómekteskimiz keledi, sonymen birge landshaftymyzdy qalyptastyrǵan bilim men daǵdylardy saqtaǵymyz keledi», — dedi Sleıd.
English Heritage uıymynyń eriktisi ári qaýymdastyqpen jumys jónindegi menedjeri Sleıd shalǵyny paıdalaný jáne kútý ónerine Ekmýr ulttyq parki ákimshiliginiń mamandarynan alǵashqylardyń biri bolyp oqydy. «Shalǵy shynymen jaqsy bolýy kerek. Olardy kútip ustasań, urpaqtan-urpaqqa jaraıdy», — deıdi Sleıd.
English Heritage eriktilerin nan men irimshikpen marapattaıdy (olar Ýest-Kantrı sıdrin de usynýdy oılasqan, biraq densaýlyq pen qaýipsizdik talaptaryna baılanysty bul jaqsy ıdeıa emes dep sheshken).
Shalǵy sheberleriniń alǵashqy toby Somersettegi Múchelnı abattyǵynyń shabyndyǵyn kútýge kómektesedi. Bul abattyq bir kezderi baı ári mańyzdy monastyr bolǵan, onyń quramynda Brıtanıada teńdesi joq sabanmen jabylǵan eki qabatty monahtar dárethanasy da bar.
Olar Bumblebee Conservation Trust uıymymen birlesip úsh jyldyq joba aıasynda jumys isteıdi. Maqsat — gúlge baı shalǵyndardyń joǵalýynan aıtarlyqtaı azaıyp ketken shrıll karder arasynyń mekenin jaqsartý.
Joba aıasynda English Heritage eriktileri ara qorǵaý qorynyń mamandarynan jabaıy tabıǵatty zertteý jumystaryn júrgizýge oqydy.
Eriktiler tek sandy jazyp qana qoımaı, aralar men shabyndyq ekojúıesiniń araqatynasyn baqylaıdy: qandaı gúlder gúldep tur, qandaı ósimdikterdi paıdalanady, aralar uıalarynan qanshalyq daly júredi jáne meken ýaqyt óte qalaı ózgeredi.
Hardı shalǵy shabý týraly proza men poezıada jazǵan: «Alys shýly tobyrdan» romanynda Batsheba Everden shóp jınaýdy tamashalaıdy, al ferma jumysshysy Mark Klark «shalǵysynyń soqqysyna áýen yńyldap» sıpattalady.
«Tórt saǵatta» óleńinde Hardı «alǵa-artqa/Shalǵynyń qaıraý dybysy asyǵys» dep jazǵan.
Múchelnı shabyndyǵy — English Heritage 2023 jyly Kоról Charlzdiń taqqa otyrýyna oraı jasaýǵa jáne jaqsartýǵa ýáde bergen 100 shabyndyqtyń biri.
Sleıd Múchelnıdiń pılottyq alań ekenin, biraq eriktilerdiń óz daǵdylaryn paıdalaný úshin English Heritage uıymynyń basqa da nysandaryna barýy kózdelgenin aıtty. «Biz bul joldyń basynda turmyz, biraq buǵan qatty qýanyshtymyz», — dedi ol.