Birneshe jyl buryn ulttyq oıý-órnegi bar kıimdi tek merekelerde ǵana kıetin. Qazir qazaqstandyq brendter ulttyq kıimniń zamanaýı ınterpretasıasyn usynyp, etnıkalyq elementter kúndelikti koleksıalardyń bir bóligine aınalýda. Bul tek Qazaqstanda ǵana emes, shetelde de nazar aýdarýda, dep habarlaıdy infohub.kz portly Orda.kz silteme jasap.
Orda.kz tilshisi Sakh brendiniń negizin qalaýshy Nuraı Sahpen suhbattasyp, etnıkalyq sánge qyzyǵýshylyqtyń nege artyp kele jatqanyn jáne onyń Qazaqstannyń zamanaýı kelbetin qalyptastyrýdaǵy rólin anyqtady.
Dızaınerdiń aıtýynsha, búginde etnıkalyq mádenıetti kezekti sán trendi dep ataý qıyn. Qazaqstandyq sán dızaınerleri sheteldik koleksıalarǵa baǵdarlanǵan kezeńnen ótip, endi óz stılin izdeı bastady. «Men muny úırenshikti trend dep aıtpas edim. Kerisinshe, bul qazaqstandyq dızaınnyń damýynyń zańdy kezeńi. Biz álemdik úrdisterdi tikeleı kóshirýden birte-birte alystap, ózimizdiń vızýaldy tilimizdi qalyptastyra bastadyq. Ulttyq mádenıet sándik element emes, maǵyna men shabyt kózine aınalady. Búginde dızaınerler tek oıý-órnekpen ǵana emes, kóshpendi mádenıettiń fılosofıasymen, sımvolızmimen, kıim plasıkasymen jáne qolóner tehnıkalarymen jumys isteıdi. Dál osy sanaly kózqaras mádenı biregeılikti saqtaı otyryp, zamanaýı dızaın jasaýǵa múmkindik beredi», — dedi Sah.
Dızaıner taǵy da ulttyq oıý-órnegi bar kıimdi qabyldaýdyń ózgergenin atap ótti. Buryn ony sahnalyq beıneniń nemese dástúrli merekeniń bóligi retinde qabyldasa, búginde kúndelikti ómirge tańdaıdy. «Mádenı muranyń zamanaýı ınterpretasıasyna suranys paıda boldy. Adamdar óz biregeıligin kórsetetin, biraq sonymen birge kúndelikti ózekti bolyp qalatyn zattardy kıgisi keledi. Satyp alýshy sanalyraq boldy: ony tek buıymnyń estetıkasy ǵana emes, sonymen birge ol aıtatyn oqıǵa qyzyqtyrady», — dep esepteıdi Nuraı Sah.
Zamanaýı etnıkalyq sánge qyzyǵýshylyq Qazaqstannan tys jerlerde de ósýde. Nuraı Sahtyń aıtýynsha, sheteldik aýdıtorıany oıý-órnektiń ózi emes, onyń aıtatyn tarıhy qyzyqtyrady. «Búginde álemdik sán ındýstrıasy jahandyq trendterge erýden góri biregeılikti áldeqaıda joǵary baǵalaıdy. Qazaqstandyq dızaın zamanaýı forma men mádenı mazmunnyń úılesimi arqyly qyzyǵýshylyq týdyrady. Adamdar oıý-órnekterge, tekstýraǵa, sılýetterge nazar aýdaryp, ár elementtiń artynda qandaı maǵyna bar ekenin suraıdy», — dedi Sah. Ol dál osy tarıh koleksıany este qalarlyq etetinin qosty.
Dızaınerdiń paıymdaýynsha, búginde kıim álemge el týraly aıtýdyń tásiline aınaldy. Zamanaýı koleksıalar arqyly Qazaqstandy basqa qyrynan kórsetýge bolady — tek dástúrli kostúm arqyly ǵana emes, sonymen birge mádenıettiń zamanaýı bóligi arqyly. «Sán burynnan kıim ındýstrıasy ǵana bolýdan qaldy, búginde bul mádenı komýnıkasıa quraly. Dızaınerler koleksıalar arqyly álemge eldiń tarıhyn aıtyp, dástúrlermen tanystyryp, Qazaqstannyń zamanaýı beınesin qalyptastyra alady. Etnıkalyq sánniń kreatıvti ekonomıka men mádenı týrızmniń bóligi retinde úlken áleýeti bar», — deıdi dızaıner.
Sah sondaı-aq qazaq mádenıetiniń múmkindikteri ádettegi ulttyq oıý-órnekten áldeqaıda keń ekenine senimdi. Qazirgi zamanǵy sán dástúrli muranyń az ǵana bóligin paıdalanyp otyr. «Qazaq mádenıetiniń áleýeti oıý-órnekti qoldanýdan áldeqaıda keń. Toqymamen jumys isteýdiń dástúrli tehnıkalary, kóne oıýlardyń sımvolızmi, pishý erekshelikteri, tabıǵı materıaldar jáne kóshpendi ómir saltynyń fılosofıasy jetkilikti zerttelmegen. Ulttyq kostúmniń jeke elementterin jaı ǵana keltirý emes, olardy zamanaýı dızaın arqyly qaıta oılastyrý mańyzdy. Dál osy kózqaras ózekti kórinetin jáne sonymen birge mádenı qundylyqty saqtaıtyn koleksıalar jasaýǵa múmkindik beredi», — dep esepteıdi ol.
Ulttyq kıimge degen kózqarastyń qalaı ózgerip jatqanyna qarasaq, Qazaqstandaǵy etnıkalyq sán birte-birte tek merekelik mádenıettiń bóligi bolýdan qalyp keledi. Búginde dızaınerler dástúrlerge jıi júginip, mádenı murany qaıta oılastyryp, ony qazirgi adamǵa túsinikti etip, ýaqyt óte kele umytyla bastaǵan dástúrlerge qyzyǵýshylyqty qaıtarýda. Nuraı Sahtyń pikirinshe, dál osy kózqaras tarıhty mýzeı eksponatyna aınaldyrmaı, onymen baılanysty saqtaýǵa múmkindik beredi. Sonymen birge ulttyq sán birte-birte álemge qazirgi Qazaqstan týraly aıtýdyń tásiline aınalýda. Buǵan deıin BAQ-ta Qazaqstan jastary arasynda etnıkalyq motıvteri bar kıim men aksesýarlardyń tanymaldylyǵy artyp kele jatqany habarlanǵan bolatyn.