Avstralıadan AQSH-qa jóneltilgen F-35 jaýynger ushaǵynyń bólshekteri kenetten Gonkongke baǵyttalyp, birneshe aıdan beri tabylmaı jatqany tergelýde. Bul týraly premer-mınıstrdiń mindetin atqarýshy Rıchard Marlz málimdedi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.

Onyń aıtýynsha, «Avstralıa tarapynda bolǵannyń barlyǵy» tekseriledi. Alaıda ol Politico basylymy alǵash habarlaǵandaı, bul tehnologıalyq bólshekter «qupıa» emes dep málimdedi.

Bólshekterdi óndirýshi Lockheed Martin kompanıasynyń atynan belgisiz úshinshi tarap tasymaldaǵan. Olar josparsyz Gonkongke baǵyttalǵan soń, aılar ótse de áli kúnge deıin tabylmaı otyr.

Jaýynger ushaǵy bólshekteriniń sońǵy belgili orny – Qytaıdyń arnaıy ákimshilik aýdany Gonkong – baǵdarlamanyń keıbir tehnologıalyq qupıalary ashylýy múmkin degen alańdaýshylyq týdyrdy.

«Biz [Avstralıanyń qatysýyn] tekserip jatyrmyz, biraq aıtarym, biz baǵdarlamaǵa jáne AQSH-tyń bas merdigeri Lockheed-ke qalaı qatysqanymyzǵa senimdimiz», – dedi Marlz seısenbide.

«Meniń túsinýimshe, jaılylyq sezimi bar, biz munda qupıa jabdyq nemese qupıa bólshekter týraly aıtyp otyrǵan joqpyz.

Alaıda bul – bolǵan jaǵdaıǵa qatysty AQSh pen Lockheed basqaratyn másele», – dep qosty ol.

Politico derekkózderge silteme jasap, «qupıa» jóneltilimde ushaqtyń shatyry bolǵanyn, onyń quramynda jasyryn tehnologıa bar dep habarlady.

The Guardian Pentagonǵa habarlasty. Kóptegen málimet áli ashylmaǵanymen, barlaý organdarynda jumys istegen Strategıalyq taldaý Avstralıa dırektory Maıkl Shýbraıdj Qytaıdyń nemese basqa qarsylastyń F-35 bólshekterin qalaýynyń eki sebebi bar ekenin aıtty: olardy keri ınjenerıalaý nemese olardy qalaı tıimdi paıdalanyp, shabýyldaýdy úırený.

Shýbraıdj jóneltilimniń Gonkongte aıaldaýy óndirýshi nemese Avstralıa úshin «kútpegen aqymaqtyq» bolǵanyn qosty.

«Bul – keremet biliksizdik pen aqymaqtyq áreket, sondyqtan qytaılyqtar jaǵdaıǵa qatysqan adamdardyń aqymaqtyǵy ákelgen keremet sáttilikti paıdalanyp otyr», – dedi ol.

Ótken aptada AQSh Memlekettik departamenti Tramp ákimshiligi Saýd Arabıasyna 48 F-35 satýdy jalǵastyratynyn jarıalady. Buǵan AQSh barlaý qaýymdastyǵynyń Qytaı jasyryn tehnologıanyń bir bóligin alýy múmkin degen alańdaýshylyǵyna qaramastan sheshim qabyldandy.

Avstralıa F-35 baǵdarlamasynyń alǵashqy ázirleýshi seriktesteriniń biri boldy. Baǵdarlama jaýynger ushaqtaryn ázirleý, jabdyqtaý, basqarý jáne qoldaýdy ártúrli elderge bóledi.

70-ten astam avstralıalyq kompanıanyń F-35 baǵdarlamasymen óndiris jáne qoldaý kelisimsharttary bar. Shtat úkimetiniń málimetinshe, tek Vıktorıa shtatynda jaýynger ushaǵynyń 700-den astam «mańyzdy bóligi» óndiriledi. Avstralıa sondaı-aq Jańa Ońtústik Ýelste F-35 bólshekteriniń aımaqtyq taratý ortalyǵyn ornalastyrǵan.

2025 jyldyń qyrkúıegine qaraı baǵdarlamanyń jabdyqtaý tizbegine qatysqan avstralıalyq kompanıalarǵa quny 5,2 mıllıard dollardan asatyn kelisimsharttar berildi.

Shýbraıdj joǵalǵan bólshekter jóneltilimi búkil mıllıardtaǵan dollarlyq flottyń qarsylastar úshin osal bolýy múmkin ekenin aıtty.

«Olardyń barlyǵy endi osy ushaqqa ákelgen osaldyqtardyń táýekelin kóterip otyr», – dedi ol.

«Sondyqtan bul tek AQSH-Avstralıa máselesi emes. F-35 baǵdarlamasynyń árbir operatory ne bolǵanyn jáne neniń áshkerelenýi múmkin ekenin túsinýge múddeli».