Үйге таңғажайып тастар мен ескі еңбек құралдарын әкелу әдеті адамзат бабаларының есте сақтау қабілеті мен өзін-өзі тануын дамытуға көмектескен болуы мүмкін. Тель-Авив университетінің зерттеушілері Ран Баркай мен Йоав Рам Левант аумағындағы табылымдарды зерттей отырып, осындай тұжырымға келді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Ғалымдар адамзат бабалары тұрақтарға айқын практикалық мақсатсыз әкелген заттарға назар аударды. Кесем үңгірінде адамдар 200 мың жыл бойы ұсақ түрлі-түсті қиыршық тастар жинаған, ал Сахнин аңғарында өңдеуге қолайсыз шақпақтастан жасалған қол шапқыларды әзірлеп, құралдың ортасында көне қазба қалдықтарының ізін әдейі қалдырған.
Сонымен қатар Ревадим мен Джалджулия тұрақтарында археологтар уақыттың табиғи қабыршығы — патинамен қапталған ескі тас құралдар тапты. Көне шеберлер олардың шетін қайтадан қайраған, бірақ ескі бетін тимеген. Микроскоппен жасалған талдау жаңартылған құралдардың жұмысқа дерлік пайдаланылмағанын көрсетті. Ғалымдар мұндай заттар «естелік нысандары» қызметін атқарып, иесіне нақты оқиғаны немесе орынды еске түсірген деп есептейді.
Зерттеу авторларының пікірінше, естелік заттарды сақтау әдеті шамамен 400 мың жыл бұрын, аймақта пілдер жойылып, адамдар ұсақ аңды аулау үшін жаңа аумақтарды игеруге мәжбүр болған кезде пайда болған. Естелік заттар «сыртқы естелік тасымалдаушылар» ретінде қызмет етті: олар миға нақты естеліктерді қиялдан ажыратуға көмектесіп, автобиографиялық естеліктің дамуына негіз қалады.