Шамамен 380 миллион жыл бұрын судан құрлыққа алғаш шыққан омыртқалылардың мойны өте қозғалмалы болмаған, басын бұруға мүлдем қабілетсіз дерлік еді. Пенсильвания штаты университеті, Уппсала университеті және Канаданың ғылыми орталықтарынан келген палеонтологтар мен биологтардың халықаралық тобы осындай қорытындыға келіп, зерттеуін Nature журналында жариялады, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Бұл еңбек ежелгі тіршілік иелерінде мойын кеңістікті шолып, қорегін іздеу үшін арнайы дамыды деген қалыптасқан ғылыми болжамды жоққа шығарады, деп жазады ScienceDaily порталы.
Ұзақ уақыт бойы бас сүйектің иық белдеуінен бөлінуі, мысалы, Арктикалық Канададан табылған тиктаалик (Tiktaalik roseae) қазба балығының мысалындағыдай, ерте төртаяқтыларға бүкіл денесін бұрмай-ақ айналаға қарауға мүмкіндік берді деп есептелді. Алайда бұл ағзалардың омыртқасы негізінен жұмсақ тіндер мен хордадан тұрған, олар қазба қалдықтарында нашар сақталады.
Ежелгі түрлердің биомеханикасын қайта жаңғырту үшін зерттеу авторлары қаңқасының архаикалық құрылысын сақтаған қазіргі бекіре балықтарының хордасының қаттылығын өлшеп, қазба жануарлардың компьютерлік модельдерін жасады.
Модельдеу көрсеткендей, бас анатомиялық тұрғыдан иықтан бөлінгеннің өзінде омыртқаның, бұлшықеттердің және терінің құрылысы қозғалысты қатаң шектеп, алғашқы төртаяқтыларға басын шайқауға да, оны қарапайым балықтардан биік көтеруге де мүмкіндік бермеген.
Зерттеу авторлары Том Стюарт пен Дана Корнейселдің айтуынша, мойын бастапқыда алдыңғы аяқтарға тірек болу және олармен қозғалу үшін қажетті қаңқа қайта құрылымының жанама нәтижесі ретінде пайда болған. Мойынның икемділігі әлдеқайда кеш, эволюция барысында негізгі анатомиялық қаңқа бекігеннен кейін ғана қалыптасқан.