Opıoıdty preparat morfın qatty aýyrsynýdy tıimdi basady, biraq sonymen birge mıda táýeldilikke baılanysty prosesterdi iske qosýy múmkin. Sondyqtan kóptegen elderde opıoıdty aýyrsynýdy basatyn dáriler qatań baqylaýmen satylady. Amerıkandyq ǵalymdardyń tyshqandarǵa júrgizgen jańa zertteýi bul áserlerdi bólýge bolatynyn kórsetti: aýyrsynýdy basý saqtaldy, al mı morfın men «syılyq» arasyndaǵy ádettegi baılanysty qalyptastyrýdy toqtatty, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Morfın jáne basqa opıoıdtar tek aýyrsyný ortalyqtaryna ǵana emes, mıdyń syılyq júıesine de áser etedi. Morfın prılejashee ıadrodaǵy (nucleus accumbens) dofamın deńgeıin arttyrady. Bul aımaq motıvasıaǵa, oqýǵa jáne asosıasıalardy qalyptastyrýǵa qatysady. Sondyqtan uzaq ýaqyt boıy ǵalymdar dofamınniń joǵarylaýy mıǵa morfın qabyldaý lázzatpen baılanysty ekenin este saqtaýǵa kómektesedi dep eseptedi, sondyqtan ony qaıtalaǵysy keledi. Alaıda jańa zertteý mehanızm kúrdelirek bolýy múmkin ekenin kórsetedi.
Zertteýshiler prılejashee ıadrodaǵy shaǵyn jasýshalar tobyn — holınergıalyq ınterneırondardy zerttedi. Olar asetılholın neırotransmıtterin bóledi. Morfın bul jasýshalardyń belsendiligin basyp, asetılholınniń bólinýin azaıtatyny anyqtaldy. Ǵalymdar dál osy ózgeris morfın men lázzat sezimi arasyndaǵy baılanysty qalyptastyrý úshin qajet bolýy múmkin dep boljady.
Gıpotezany tekserý úshin zertteýshiler belgili bir jasýsha túrine áser etýge múmkindik beretin DART tehnologıasyn qoldandy. Osy tehnologıanyń kómegimen olar opıoıdtardyń áserin bloktaıtyn nalokson preparatyn modıfıkasıalady. Nátıjesinde ol morfınniń prılejashee ıadrodaǵy holınergıalyq neırondarǵa áserine kedergi keltire aldy, biraq preparattyń mıdyń basqa bólikterindegi áserin bloktamady. Osydan keıin tyshqandarǵa morfın berilip, olardyń preparat alǵan jerge qaıta oralatynyn tekserdi. Mundaı test janýarda belgili bir oryn men zattyń jaǵymdy áseri arasyndaǵy asosıasıanyń qalyptasqanyn baǵalaý úshin qoldanylady.
Morfınniń holınergıalyq neırondarǵa áseri bloktalǵanda: tyshqandar morfınmen baılanysty oryndy artyq kórýdi toqtatty; preparattyń aýyrsynýdy basatyn áseri saqtaldy; morfın prılejashee ıadrodaǵy dofamın deńgeıin áli de arttyrdy. Sonymen, tyshqandarda dofamınniń joǵarylaýy ǵana «syılyq» asosıasıasyn qalyptastyrý úshin jetkiliksiz boldy. Nátıjeler morfınniń kúrdeli áser etý sqemasyn kórsetedi. Preparat bir ýaqytta dofamındi arttyrady jáne holınergıalyq neırondardyń belsendiligin tómendetedi, bul asetılholınniń bólinýiniń azaıýyna ákeledi. Zertteýshilerdiń boljamynsha, dál osy prosesterdiń úılesimi mıǵa morfın men onyń jaǵymdy áseri arasyndaǵy baılanysty qalyptastyrýǵa kómektesýi múmkin.
Avtorlar anyqtalǵan mehanızm aýyrsynýdy basatyn dárilerdi ázirleý úshin jańa nysana ashady dep sanaıdy. Teorıalyq turǵydan ǵalymdar kúshti aýyrsynýdy basatyn áserdi saqtaıtyn, biraq táýeldilikke sırek ákeletin preparattar jasaýǵa tyrysa alady. Bolashaq zertteýlerde mundaı tásildiń tek tyshqandarda ǵana emes, adamdarda da dál jumys isteıtinin rastaý qajet. Osy jyldyń basynda ǵalymdar táýeldilik týdyrmaıtyn jáne operasıadan keıin opıoıdtardy almastyra alatyn jańa opıoıdty emes preparatty synaǵan bolatyn, dep habarlady «Kýrsıv».