Tómengi Novgorod ǵalymdary jas kezinde-aq aǵzanyń qartaıý qaýpin baǵalap, kárilikte aqyl-oıdy saqtaýǵa kómektesetin usynystar beretin júıe ázirledi, dep habarlaıdy infohub.kz.
Lobachevskı atyndaǵy Nıjnı Novgorod memlekettik ýnıversıtetiniń habarlaýynsha, jańa ádis qartaıýdyń bıologıalyq markerleri – jasqa baılanysty qabyný deńgeıin kórsetetin RNQ fragmentterin taldaýǵa negizdelgen. Zertteýshiler sozylmaly qabynýdy egde jastaǵy adamdarǵa tán kóptegen aýrýlardyń damýymen baılanystyrady.
NNGÝ Bıologıa jáne bıomedısına ınstıtýtynyń dırektory Marıa Vedýnovanyń aıtýynsha, bul júıe ár adamnyń qartaıý traektorıasyn anyqtaýǵa jáne alǵashqy jasqa baılanysty ózgerister paıda bolǵanǵa deıin ómir saltyn túzetýge kómektesedi. Bul 80 jastan asqanda da jaqsy este saqtaý, kognıtıvtik qabiletter jáne fızıkalyq belsendilikti saqtaý múmkindigin arttyrýy múmkin.
Zertteýshiler tuqym qýalaýshylyq adamnyń bolashaǵyn tolyq anyqtamaıtynyn atap ótedi. Aýrýlarǵa beıimdilikti qosý nemese óshirý múmkindigi bar epıgenetıkalyq faktorlar – tamaqtaný, fızıkalyq belsendilik deńgeıi, stress jáne ómir saltynyń basqa da erekshelikteri mańyzdy áser etedi.
Jumys barysynda mamandar mıkro-RNQ, saqınaly RNQ jáne genom metıldenýiniń erekshelikteri sıaqty qartaıýdyń jańa bıomarkerlerin anyqtady. Alaıda ǵalymdar basty jetistik retinde osy kórsetkishterdi taldaýǵa keshendi kózqarasty ataıdy.
85 jastan asqan uzaq jasaǵandardy zertteý nátıjeleri erekshe qyzyǵýshylyq týdyrdy: olardyń kópshiliginde qartaıýdyń dástúrli markerleri is júzinde baıqalmaǵan. Zertteýshilerdiń pikirinshe, dál osy olardyń belsendi uzaq ómir súrýiniń sebepteriniń biri bolýy múmkin.