Germanıanyń Haıdenaý qalasynda nasızm qurbandaryn eske alýǵa arnalǵan «súriný tastaryna» tyıym salyndy. Bul sheshim elde qoǵamdyq narazylyq týdyrdy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Drezden mańyndaǵy Saksonıa jerindegi Haıdenaý qalasynyń keńesi osyndaı sheshim qabyldady. Germanıanyń bilim mınıstri Karın Prın «Bild» gazetine bergen suhbatynda bul tyıymdy «jańalyq» dep atady.
1990 jyldardan bastap Eýropanyń kóptegen elderinde, sonyń ishinde Germanıa men Avstrıada, evreıler men nasıstik qylmystardyń basqa da qurbandaryn eske alý úshin kóshelerge shaǵyn jez taqtaıshalar ornatylyp keledi. Nemis tilinde «Stolpersteine» dep atalatyn bul taqtaıshalar qurbandar turǵan nemese jumys istegen úılerdiń aldyna qoıylady. Olar kóbine qaıyrymdylyq qarajaty esebinen jasalady.
Alaıda qazir Haıdenaý keńesindegi «Álternatıv úshin Germanıa» (AfD) partıasy men konservatıvti HDO músheleri súriný tastaryna tyıym salýǵa daýys berdi. Saksonıadaǵy AfD partıasyn Germanıa barlaý qyzmeti ekstremıstik ońshyl uıym dep tanyǵan, alaıda partıa bul sheshimdi moıyndamaıdy.
Qalalyq keńestiń qaýlysynda kóptegen azamattar nasızm qurbandaryn eske alýdyń bul túrin orynsyz dep sanaıtyny aıtylǵan. Bolashaqta eskertkishter qalanyń Nordfrıdhof zıratynda ornalastyrylýy tıis, sonda «eskertkish elementterine tikeleı basý múmkin bolmaıdy» delingen qaýlyda.
Alaıda HDO múshesi Karın Prın bul sheshimdi synǵa aldy. «Stolpersteine men evreı ómirin eske alatyn eskertkish oryndaryn qoǵamdyq keńistikten zıratqa alastaǵan adam ólimdi ómirden joǵary qoıady jáne evreılerdi taǵy da kórinbeıtin etedi», — dedi ol «Bild» gazetine.
Ol Saksonıadaǵy óziniń HDO partıasy da bul sheshim úshin jaýapkershilik arqalaıtynyn aıtty.
Holokosttan aman qalǵan, Múnhendegi evreı qaýymdastyǵynyń prezıdenti Sharlotta Knobloh eskertkishterdi qala kelbetinen alyp tastaý «múldem durys emes tásil» dep málimdedi. Ol «Funke Media Group»-qa bergen suhbatynda «demokratıalyq partıanyń AfD ekstremısteriniń osyndaı ashyq aılasyn qoldaýǵa barýynan shoshyǵanyn» jetkizdi.
Knobloh súriný tastaryn qoldamaıtynyn aıtty, biraq «qoǵamdyq keńistikten alastalmaı, kerisinshe, ony sińirip, qalyptastyratyn ortalyqsyz eske alý» shynaıy eske alý mádenıeti úshin mańyzdy ekenin qosty.
Onyń óziniń qalasy Múnhende mýnısıpaldyq jerlerde Stolpersteine joq. Onyń ornyna qala qoǵamdyq ǵımarattarda eskertkish taqtaıshalarǵa ruqsat beredi.
Ataýynan-aq kórinip turǵandaı, Stolpersteine adamdar súrinip, óz ornynyń tarıhy týraly oılanýy úshin jasalǵan eskertkishter.
Stolperstein jobasyn bastaǵan sýretshi Gúnter Demnıg AfD partıasynyń sońǵy saılaýlardaǵy jetistikterin eskere otyryp, «mundaı jaǵdaıdyń bolatynyn kútýge bolatynyn» aıtty.
AfD jaqynda Saksonıa-Anhalt pen Meklenbýrg-Aldyńǵy Pomeranıadaǵy jergilikti saılaýlarda iri jeńisterge qol jetkizdi. Popýlısik AfD partıasynyń keıbir bólimshelerin ishki barlaý ońshyl ekstremıstik dep tanyǵan, alaıda partıa bul sheshimdi qatań túrde joqqa shyǵarady. Onyń ımıgrasıaǵa qarsy, «Germanıa birinshi» jáne Reseıge janashyr baǵdarlamasy eldiń burynǵy komýnıstik shyǵysynda keń qoldaý tapty.